Làm sầu riêng nghịch vụ, bà con thường dành rất nhiều công sức cho khâu tạo khô hạn, phủ màng, xử lý ra hoa rồi nuôi bông – trái. Nhưng chính trong quá trình đó, nếu mực nước dưới mương thay đổi thất thường, đất thoát nước kém hoặc bộ rễ đã suy, thân cây có thể bắt đầu xuất hiện những vùng xì mủ, vỏ sậm màu, cây xuống sức và khả năng mang trái giảm dần.
Điều đáng lo là xì mủ thường không xuất hiện riêng lẻ. Khi phần dưới đất tiếp tục bất lợi, bà con có thể thấy lá mất sức, cây chậm phát triển, bộ rễ suy và những cây yếu nhất có nguy cơ xuống nhanh hơn sau các đợt mưa.
Vì vậy, quy trình phòng xì mủ sầu riêng nghịch vụ nên được làm từ trước khi cây biểu hiện nặng. Thay vì đợi thân đã chảy mủ nhiều mới tìm thuốc xử lý, bà con cần đi theo từng mốc của vụ: ổn định nước, tạo đường thoát nước, chăm lại nền đất – bộ rễ, rồi bố trí chương trình phòng ở những thời điểm cây dễ chịu áp lực nhất.
Cách làm này phù hợp hơn với đặc điểm của vụ nghịch, bởi cây không chỉ phải mang bông và trái mà còn trải qua nhiều lần thay đổi về nước, độ ẩm đất và điều kiện vùng rễ.
Vì sao sầu riêng mùa nghịch dễ gặp xì mủ hơn khi bước vào mùa mưa?
Trong quá trình làm vụ nghịch, môi trường quanh bộ rễ thường được kiểm soát chặt để phục vụ phân hóa mầm hoa và ra bông. Khi thời tiết chuyển mưa, lượng nước trong đất có thể thay đổi rất nhanh, nhất là ở vườn có hệ thống mương nhưng khả năng điều tiết chưa ổn định.
Nếu mực nước dưới mương dâng cao, đất trong mô giữ nước lâu hoặc rãnh thoát bị nghẹt, vùng rễ rất dễ rơi vào trạng thái ẩm kéo dài. Những cây có nền rễ yếu từ trước thường phản ứng rõ hơn.
Nền đất chua cũng là yếu tố cần được chú ý. Khi đất vừa chua vừa ẩm, bộ rễ khó duy trì trạng thái khỏe ổn định. Cây lúc này phải vừa thích nghi với môi trường đất, vừa nuôi bông hoặc trái, nên sức chống chịu có thể giảm.
Bà con thường chỉ nhìn thấy phần mủ trên thân, nhưng thực tế cần nhìn toàn bộ cây. Một cây xì mủ mà lá vẫn khỏe, rễ sáng và đất thoát nước tốt cần được đánh giá khác với cây vừa xì mủ vừa vàng lá, rễ suy và nằm đúng vùng mương nước cao.
Do đó, câu hỏi đầu tiên không nên là “dùng gì quét lên thân?”, mà là vì sao cây này đang xì mủ trong đúng thời điểm này?
Dấu hiệu chớm: đừng chờ mủ chảy thành dòng mới bắt đầu xử lý
Xì mủ giai đoạn đầu đôi khi chỉ là một vùng nhỏ trên thân hoặc cành chính. Vỏ bắt đầu sậm màu hơn khu vực xung quanh, bề mặt ẩm hoặc xuất hiện một lượng mủ nhỏ.
Đây là lúc bà con nên đánh dấu vị trí và kiểm tra kỹ.
Hãy nhìn từ vùng mủ xuống cổ thân và mặt đất. Nền đất có đang quá ẩm không? Mương gần cây đó có cao nước hơn chỗ khác không? Cây có nằm ở vị trí thấp hơn trong vườn không?
Sau đó nhìn lên tán. Nếu lá vẫn giữ màu và cây chưa xuống sức rõ, việc can thiệp sớm sẽ thuận lợi hơn nhiều so với khi cây đã suy.
Nếu xì mủ bắt đầu đi cùng lá vàng, cành khô, sức cây giảm nhanh hoặc nhiều cây trong cùng một vùng xuất hiện gần giống nhau thì không nên tiếp tục xử lý từng điểm riêng lẻ. Khi đó cần kiểm tra cả khu vực vườn và nhờ kỹ thuật viên đánh giá nguyên nhân tổng thể.
Một điểm quan trọng là bà con không nên gom mọi vết chảy mủ trên thân thành cùng một tình trạng. Khi vết có hình dạng bất thường, đi kèm tổn thương cơ học hoặc diễn biến không giống các cây còn lại, cần kiểm tra trước khi áp dụng cùng một cách xử lý cho cả vườn.
Giai đoạn 1: đầu mùa mưa phải làm đường cho nước đi trước
Muốn phòng xì mủ trong vụ nghịch, việc đầu tiên là làm sao để nước không nằm quá lâu quanh vùng rễ.
Theo quy trình kỹ thuật của Hóa Nông Thụy Sĩ, mực nước dưới mương nên được giữ tương đối ổn định, khoảng 6-8 tấc dưới mặt liếp.
Điều quan trọng ở đây là chữ “ổn định”.
Không nên để mương quá cạn trong một thời gian dài rồi sau một trận mưa nước dâng sát mặt liếp. Sự thay đổi quá mạnh khiến môi trường bộ rễ biến động liên tục.
Trong mùa mưa, bà con cũng nên kiểm tra và xẻ rãnh thoát nước ở những điểm cần thiết. Nếu mặt mô có chỗ trũng, nước đọng ngay sau mưa thì nên tạo đường dẫn nước ra ngoài thay vì để tự rút.
Sau một trận mưa lớn, hãy đi kiểm tra mương trước khi kiểm tra thuốc. Nếu nước đang quá cao, việc ưu tiên vẫn là đưa mực nước trở lại mức phù hợp.
Bộ rễ chỉ có điều kiện phục hồi khi môi trường quanh nó được ổn định.
Giai đoạn 2: đầu mùa mưa chăm lại nền đất bằng vôi, hữu cơ và Humic
Khi hệ thống nước đã được kiểm soát, bước tiếp theo là chăm lại nền đất.
Đối với những vườn có đất chua hoặc có nguy cơ phèn, chương trình kỹ thuật bố trí rải vôi đầu mùa mưa theo điều kiện thực tế của vườn.
Vôi không nên được nhìn như một “thuốc chữa xì mủ”, mà là một phần trong chương trình quản lý nền đất.
Song song đó, bà con có thể bổ sung hữu cơ kết hợp Humic để hỗ trợ môi trường vùng rễ, tạo nền thuận lợi hơn cho cây phục hồi sau giai đoạn xử lý ra hoa nghịch vụ.
Đặc biệt với những vườn trước đó đã trải qua quá trình xử lý Paclobutrazole để làm bông, giai đoạn sau đó càng cần chú ý tới đất và bộ rễ thay vì chỉ tiếp tục dồn dinh dưỡng lên tán.
Nên làm từng phần rõ ràng. Vôi là bước quản lý đất; hữu cơ và Humic là phần chăm nền đất – rễ. Không cần gom tất cả cùng với thuốc BVTV vào một lần xử lý chỉ để giảm công.
Cây sầu riêng đang mang bông hoặc trái cần sự ổn định lâu dài hơn là một lần đưa thật nhiều đầu vào xuống gốc.
Mốc 1: 15-20 ngày trước khi phủ màng
Đây là mốc phòng đầu tiên trong chương trình.
Khoảng 15-20 ngày trước khi phủ màng xử lý nghịch vụ, bà con nên kiểm tra toàn bộ hệ thống mương, sức rễ và những cây từng có tiền sử xì mủ.
Theo chương trình của kỹ sư Hóa Nông Thụy Sĩ, sử dụng:
200-300 g MAXSURAN 80WG/phuy 200 lít nước, tưới vào vùng rễ.
Mục tiêu của mốc này là chủ động chương trình phòng trước khi bước vào giai đoạn cây phải chịu sự thay đổi lớn về nước và điều kiện vùng rễ.
Khi tưới, bà con nên phân bố dung dịch theo vùng rễ hoạt động dưới tán, không đổ tập trung toàn bộ ngay sát cổ thân.
Nếu đất đang sũng sau mưa thì chưa nên vội tưới thêm. Hãy ổn định nước trước rồi mới thực hiện.
Cách làm này giúp chương trình đi trước áp lực bệnh một bước, thay vì phủ màng xong mới bắt đầu kiểm tra xem rễ có đang suy hay không.
Trong thời gian phủ màng: đừng quên kiểm tra mương
Phủ màng không có nghĩa là vùng rễ đã hoàn toàn được kiểm soát.
Mưa vẫn có thể làm nước dưới mương tăng. Nước từ ngoài vườn cũng có thể dồn vào những khu vực thấp. Nếu bà con chỉ nhìn mặt màng khô mà không kiểm tra phía dưới, rất dễ bỏ sót việc mực nước đã lên quá cao.
Vì vậy, trong thời gian phủ màng, mương vẫn phải được kiểm tra định kỳ.
Nếu nước dâng, cần chủ động điều chỉnh.
Bà con cũng nên đi quanh từng cây để nhìn thân chính. Những cây bắt đầu xuất hiện vết ẩm bất thường hoặc mủ mới cần được đánh dấu.
Việc phát hiện sớm ở giai đoạn này quan trọng vì cây đang trong quá trình xử lý ra hoa, không nên để đến khi cây suy mạnh mới can thiệp.
Mốc 2: 15-20 ngày sau khi dỡ màng phủ
Sau khi dỡ màng, môi trường vùng rễ lại bước vào một lần thay đổi lớn.
Đất có thể nhận nước mưa trực tiếp trở lại. Nếu gặp đúng một đợt mưa liên tục, độ ẩm vùng rễ tăng nhanh và cây dễ chịu thêm một đợt áp lực.
Đây là lý do quy trình bố trí mốc phòng thứ hai 15-20 ngày sau khi dỡ màng phủ.
Công thức tiếp tục là:
200-300 g MAXSURAN 80WG/phuy 200 lít nước, tưới vùng rễ.
Trước khi thực hiện, bà con vẫn phải kiểm tra độ ẩm. Nếu vườn đang dư nước, ưu tiên thoát nước trước.
Sau lần này, nên quay lại các cây đã từng có dấu hiệu xì mủ để xem vùng tổn thương có tiếp tục mở rộng hay không, đồng thời theo dõi lá và đọt mới.
Nếu cây mới bắt đầu suy hoặc số cây xuất hiện xì mủ tăng rõ, không nên chờ tới mốc tiếp theo mới hỏi kỹ thuật. Khi đó cần đánh giá lại sớm.
Mốc 3: 15-20 ngày sau xổ nhụy
Sau xổ nhụy, cây bắt đầu bước sâu hơn vào giai đoạn mang trái.
Đây là thời điểm bộ rễ phải duy trì hoạt động để nuôi một lượng trái ngày càng lớn. Nếu nền rễ trước đó đã yếu, tình trạng nước kém ổn định sẽ ảnh hưởng rõ hơn tới sức cây.
Khoảng 15-20 ngày sau xổ nhụy, chương trình bố trí lần phòng tiếp theo:
200-300 g MAXSURAN 80WG/phuy 200 lít, tưới vùng rễ.
Ở mốc này, bà con nên đồng thời nhìn lại số trái cây đang mang và sức tán. Một cây mang quá nhiều trái nhưng bộ rễ yếu sẽ cần được chăm khác với cây đang khỏe và cân đối.
Không nên chỉ nhìn lịch rồi tưới máy móc.
Trước mỗi lần xử lý, kiểm tra mương, đất và thân cây vẫn là bước bắt buộc.
Nếu thân đang xuất hiện nhiều vết xì mủ mới hoặc cây có biểu hiện suy nhanh, cần chuyển cho kỹ thuật viên đánh giá thay vì chỉ tiếp tục chờ các mốc định kỳ.
Mốc 4: khi trái khoảng 60 ngày
Trái khoảng 60 ngày là giai đoạn cây đã đầu tư lượng dinh dưỡng đáng kể cho vụ.
Bộ rễ lúc này tiếp tục phải làm việc mạnh để duy trì quá trình nuôi trái. Nếu đúng thời điểm mùa mưa còn kéo dài, áp lực từ độ ẩm đất và thoát nước vẫn chưa kết thúc.
Đây là mốc thứ tư của chương trình:
200-300 g MAXSURAN 80WG/phuy 200 lít nước, tưới vùng rễ khi trái khoảng 60 ngày.
Tuy nhiên, bà con cần nhớ đây không phải “lần cuối rồi có thể bỏ quản lý nước”.
Sau mốc 60 ngày, mương vẫn phải ổn định và rãnh vẫn cần thông. Nếu xuất hiện một đợt mưa lớn, hệ thống nước phải được kiểm tra lại ngay.
Thuốc chỉ là một phần của chương trình. Nếu môi trường vùng rễ tiếp tục bất lợi, cây vẫn phải chịu áp lực.
Vì sao MAXSURAN 80WG được đặt vào cả 4 mốc?
Trong quy trình này, MAXSURAN 80WG không được sử dụng theo kiểu đợi thân chảy mủ nhiều rồi mới đưa xuống gốc.
Sản phẩm được bố trí theo 4 mốc của vụ nghịch, tương ứng những giai đoạn cây và vùng rễ trải qua nhiều thay đổi.
Cách bố trí này giúp bà con có một chương trình chủ động: trước phủ màng, sau dỡ màng, sau xổ nhụy và khi trái khoảng 60 ngày.
Điểm cần nhớ là liều kỹ thuật ở cả bốn mốc là 200-300 g/phuy 200 lít.
Bà con không nên tự nâng liều chỉ vì nhìn thấy một cây bệnh nặng. Với cây đã suy nhiều hoặc vùng xì mủ phát triển nhanh, việc cần làm là kiểm tra lại chẩn đoán và sức rễ.
Không phải cứ tăng lượng thuốc là có thể bù cho một hệ thống thoát nước đang có vấn đề.
Khi cây đã xì mủ, cần nhìn thêm những gì?
Nếu đã xuất hiện mủ trên thân, đừng chỉ nhìn đúng điểm mủ.
Hãy nhìn ba phần còn lại của cây: tán, vùng rễ và môi trường đất.
Nếu lá vẫn xanh, rễ còn khỏe và vết trên thân khu trú nhỏ, bà con có thể theo dõi sát kết hợp chương trình quản lý.
Nếu cây bắt đầu vàng lá, đọt ngừng phát triển, rễ suy hoặc vết thân mở rộng nhanh, mức độ ưu tiên phải cao hơn.
Nếu nhiều cây cùng một vùng bị gần giống nhau, hãy kiểm tra ngay nước và đất tại khu vực đó. Có thể vấn đề không nằm ở một cây riêng lẻ mà liên quan điều kiện chung của cả chòm.
Khi không xác định được dạng tổn thương, bà con nên chụp rõ vết mủ, phần vỏ xung quanh, toàn thân cây, vùng rễ và mương gần đó rồi chuyển cho đội kỹ thuật.
Một bức ảnh cận vết mủ nhưng không có ảnh toàn cây thường chưa đủ để đánh giá toàn bộ tình trạng.
Sau mỗi mốc xử lý, đừng nhìn vết cũ – hãy nhìn mô mới và sức cây
Vết xì mủ cũ không biến mất ngay sau một lần xử lý.
Vì vậy, bà con không nên chỉ nhìn vị trí cũ rồi kết luận chương trình không hiệu quả.
Điều cần theo dõi là vùng bệnh có tiếp tục mở rộng không, có thêm điểm xì mủ mới không, cây có tiếp tục suy hay không và phần lá – đọt mới có giữ được trạng thái ổn định hơn không.
Tài liệu kỹ thuật đặt ba tiêu chí theo dõi rất rõ: triệu chứng ngừng lan, mô mới khỏe hơn và tỷ lệ cây mới bị giảm.
Bà con có thể chọn một số cây cố định, chụp cùng vị trí sau mỗi mốc. Cách này đơn giản nhưng giúp nhận ra diễn biến tốt hơn nhiều so với nhớ bằng cảm giác.
Nếu số cây mới bị tiếp tục tăng, nên dừng việc tự xử lý kéo dài và gọi kỹ thuật để kiểm tra lại.
Những lỗi thường làm xì mủ quay lại trong vụ nghịch
Một trong những lỗi lớn nhất là chỉ chú ý tới thuốc mà bỏ qua mực nước. Nếu mương luôn cao sát mặt liếp, vùng rễ vẫn phải chịu áp lực liên tục.
Lỗi thứ hai là phủ màng xong rồi gần như không kiểm tra nước nữa.
Lỗi thứ ba là chỉ chăm phần thân. Quét hoặc xử lý một điểm xì mủ nhưng không kiểm tra đất – rễ có thể khiến vấn đề tiếp tục xuất hiện ở vị trí khác.
Lỗi tiếp theo là rải vôi, hữu cơ, Humic và thuốc vào cùng một thời điểm mà không phân biệt mục tiêu. Mỗi phần có vai trò riêng trong chương trình và nên được bố trí phù hợp.
Cuối cùng là bỏ qua các mốc phòng. Đợi tới lúc cây suy mạnh mới dùng MAXSURAN sẽ khác hoàn toàn với việc bố trí chương trình từ trước phủ màng.
Theo dõi sau xử lý và phòng tái phát
Sau mỗi mốc, bà con nên ghi lại ngày thực hiện, thời tiết, mực nước mương và tình trạng cây.
Nếu vừa xử lý nhưng vài ngày sau gặp mưa lớn, hãy quay lại kiểm tra nước trước.
Đồng thời duy trì vệ sinh vườn, giữ rãnh thông và dinh dưỡng phù hợp với sức cây.
Khi cây đang mang trái, không nên làm thay đổi chế độ nước quá mạnh chỉ vì một vài ngày nắng rồi lại gặp mưa.
Sự ổn định của vùng rễ là yếu tố xuyên suốt toàn bộ quy trình.
Nếu vết mủ mới giảm, tán giữ màu tốt và cây không tiếp tục suy thì tiếp tục quản lý theo giai đoạn. Nếu tình trạng đi ngược lại, nên chuyển cho kỹ thuật viên đánh giá trước khi tăng thêm đầu vào.
Câu hỏi bà con thường gặp
Xì mủ sầu riêng mùa nghịch có phải chỉ do nước nhiều?
Không nên kết luận từ một yếu tố duy nhất. Tuy nhiên trong quy trình này, mực nước cao, thoát nước kém, đất chua và bộ rễ suy là những yếu tố cần được kiểm tra đầu tiên. Bà con nên nhìn cả thân, rễ, tán và điều kiện đất trước khi quyết định hướng xử lý.
Mực nước dưới mương nên giữ ở mức nào?
Theo chương trình kỹ thuật, bà con duy trì mực nước tương đối ổn định khoảng 6-8 tấc dưới mặt liếp và chủ động xẻ rãnh thoát nước trong mùa mưa.
MAXSURAN 80WG sử dụng vào những thời điểm nào?
Kỹ sư Hóa Nông Thụy Sĩ đề xuất 200-300 g MAXSURAN 80WG/phuy 200 lít, bố trí ở 4 mốc: 15-20 ngày trước phủ màng, 15-20 ngày sau dỡ màng, 15-20 ngày sau xổ nhụy và khi trái khoảng 60 ngày.
Có pha vôi, Humic và MAXSURAN chung một lần không?
Không nên hiểu quy trình theo cách đó. Vôi được bố trí ở bước quản lý đất đầu mùa mưa; hữu cơ và Humic thuộc phần chăm nền đất – bộ rễ; MAXSURAN là chương trình tưới phòng theo từng mốc. Các bước nên được triển khai đúng mục tiêu thay vì mặc định pha chung.
Khi nào phải gọi đội kỹ thuật?
Nếu vùng xì mủ tiếp tục mở rộng, nhiều cây bắt đầu suy, vàng lá hoặc số cây mới bị tăng sau từng đợt mưa, bà con nên gửi ảnh toàn cây, thân, vùng rễ, mương nước và lịch xử lý gần nhất để kỹ thuật viên đánh giá lại.
Làm vụ nghịch muốn hạn chế xì mủ phải bắt đầu từ dưới đất
Điểm quan trọng nhất của quy trình phòng xì mủ sầu riêng nghịch vụ không nằm ở một lần tưới thuốc.
Nó bắt đầu bằng việc giữ mực nước khoảng 6-8 tấc dưới mặt liếp, xẻ rãnh để nước thoát nhanh trong mùa mưa, rải vôi đầu mùa theo điều kiện đất và sử dụng hữu cơ kết hợp Humic để chăm lại nền đất – bộ rễ.
Sau đó, chương trình tưới phòng bằng 200-300 g MAXSURAN 80WG/phuy 200 lít được bố trí theo đúng bốn mốc của vụ nghịch: 15-20 ngày trước phủ màng, 15-20 ngày sau dỡ màng, 15-20 ngày sau xổ nhụy và khi trái khoảng 60 ngày.
Sau mỗi mốc, bà con quay lại kiểm tra nước, rễ, thân và tán. Nếu cây giữ sức, không xuất hiện thêm nhiều vết xì mủ mới và mô mới ổn định hơn, chương trình đang đi đúng hướng.
Ngược lại, nếu cây vẫn suy nhanh hoặc bệnh lan sang nhiều cây, không nên tiếp tục tăng liều theo cảm tính. Hãy để kỹ thuật viên kiểm tra lại cả vùng rễ và điều kiện vườn trước khi quyết định bước tiếp theo.
Thuốc bảo vệ thực vật cần được sử dụng theo nguyên tắc 4 đúng, trang bị bảo hộ và tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật, nhãn sản phẩm.
Nếu vườn đang có cây xì mủ nhưng mỗi khu vực biểu hiện khác nhau, bà con có thể gửi ảnh vết mủ, toàn cây, vùng rễ, mặt liếp – mương nước và lịch chăm sóc gần nhất để đội ngũ kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ hỗ trợ kiểm tra.
QUÝ ĐẠI LÝ LIÊN HỆ CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN VÀ PHÂN PHỐI ĐỘC QUYỀN TẠI KHU VỰC
CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ
Địa chỉ: 34 đường 6B, P. Bình Tân, TP.HCM
Điện thoại: 0816.529.529
Website: hoanongthuysi.com
Fanpage Facebook: https://www.facebook.com/congtyhoanongthuysi
Zalo OA: https://zalo.me/1795780962781460452