Cà chua, ớt bước qua giai đoạn cây con, tán vừa bắt đầu phát triển mạnh thì gặp những đợt mưa liên tục. Chỉ vài ngày sau, bà con có thể thấy một vài lá phía dưới mất màu, mềm nhũn, cành xuất hiện vùng thâm bất thường. Nếu mưa tiếp tục kéo dài, có ruộng bắt đầu xuất hiện thối cành, thối trái, cây mất sức rồi chết từng chòm.
Đáng ngại nhất là giai đoạn 20-30 ngày sau trồng trở đi. Lúc này cây đang tăng nhanh sinh khối, tán bắt đầu kín hơn, nhưng thời tiết mùa mưa lại làm độ ẩm quanh cây duy trì cao. Nếu chỉ chờ tới khi lá nhũn nhiều hoặc cành đã thối mới bắt đầu xử lý thì phần mô khỏe còn lại sẽ ít hơn và việc giữ mật độ cây trở nên khó hơn.
Vì vậy, phác đồ phòng sương mai cà chua ớt mùa mưa nên được làm theo từng giai đoạn. Trước tiên bà con quản lý nước và độ thông thoáng; từ khoảng 20-30 ngày sau trồng tăng tần suất kiểm tra; khi bệnh mới chớm thì sử dụng một trong hai hướng MAXSURAN 80WG hoặc FLUMO 500SC theo công thức kỹ thuật. Sau lần đầu, quay lại đúng khu vực bệnh để đánh giá trước khi thực hiện lần thứ hai sau 7 ngày.
Cách làm này giúp bà con chủ động hơn rất nhiều so với việc chờ bệnh lan rồi mới thay thuốc liên tục.
Vì sao từ 20-30 ngày sau trồng cà chua, ớt cần được theo dõi kỹ hơn?
Trong những ngày đầu sau xuống giống, cây còn nhỏ và tán tương đối thoáng. Nhưng bước sang khoảng 20-30 ngày, cả cà chua lẫn ớt đều bắt đầu phát triển nhanh hơn. Số lá tăng, cành nhánh nhiều hơn và phần bên trong tán cũng khó khô nhanh như trước.
Nếu đúng giai đoạn này trời mưa liên tục, môi trường trong ruộng thay đổi rất rõ. Đất giữ ẩm lâu hơn, bề mặt lá thường xuyên ướt, cành nằm sâu bên trong tán khó khô và một số vị trí sát mặt đất gần như duy trì ẩm cả ngày.
Đó là bối cảnh mà tài liệu kỹ thuật đặc biệt lưu ý đối với các hiện tượng nhũn lá, thối cành, thối trái và chết cây trên cà chua, ớt.
Bà con vì vậy không nên chờ nhìn thấy một cây chết mới bắt đầu kiểm tra. Từ giai đoạn này, mỗi lần đi ruộng hãy nhìn kỹ những hàng nằm thấp, khu vực rãnh thoát chậm và phần tán rậm hơn các khu vực còn lại.
Nếu một vài cây bắt đầu có lá mềm bất thường sau mưa, cành có vùng thâm hay trái xuất hiện vết ướt, đó là thời điểm tốt hơn nhiều để can thiệp so với lúc cả cây đã suy.
Giai đoạn trước 20 ngày: việc cần làm là tạo một ruộng dễ thoát nước
Trước khi bước vào mốc nguy cơ cao, bà con nên chuẩn bị môi trường ruộng trước.
Với cả cà chua và ớt mùa mưa, luống cần đủ cao để nước không nằm kéo dài quanh cổ cây. Rãnh giữa các hàng phải thông suốt. Sau một trận mưa, bà con có thể đi kiểm tra ngay xem điểm nào nước còn đứng lâu nhất; đó thường là khu vực cần chỉnh trước.
Nếu ruộng phủ bạt, cần quan sát các lỗ trồng. Có những vị trí mặt bạt tương đối khô nhưng nước lại tụ ngay phía dưới gốc, khiến bà con nhìn từ ngoài tưởng đất đã ổn.
Mật độ và tán cây cũng nên được quản lý từ sớm. Cà chua khi bắt đầu phân cành, ớt khi tán phát triển mạnh đều có thể tạo những vùng rất kín ở bên trong. Tán càng bí thì sau mưa càng lâu khô.
Ở giai đoạn này, bà con chưa cần nóng ruột tăng nhiều sản phẩm phòng bệnh. Mục tiêu là làm sao để khi bước qua ngày thứ 20, cây có bộ rễ khỏe, mặt luống thông thoáng và hệ thống thoát nước hoạt động tốt.
Một ruộng được chuẩn bị tốt từ đầu sẽ giúp những bước phòng bệnh tiếp theo thuận lợi hơn rất nhiều.
Giai đoạn 20-30 ngày: bắt đầu kiểm tra lá, cành và vùng gốc có hệ thống
Đến mốc này, đừng chỉ đứng đầu bờ nhìn màu xanh của cả ruộng.
Bà con nên đi vào giữa hàng và chọn một số cây đại diện. Kiểm tra lá phía dưới trước, sau đó tới những cành nằm sâu bên trong tán và cuối cùng nhìn phần gốc.
Với lá, cần chú ý hiện tượng mô lá mất độ cứng, chuyển màu, mềm hoặc nhũn bất thường. Nếu chỉ một vài lá già phía dưới bị vàng nhưng phần thân và rễ vẫn khỏe thì chưa nên vội quy tất cả về một bệnh.
Với cành, bà con nên quan sát những chỗ giao nhánh, phần cành gần mặt đất và các vùng thường xuyên bị lá khác che phủ. Vết thâm hoặc mô mềm bất thường cần được đánh dấu để theo dõi.
Trên cà chua, trái cũng nên được kiểm tra từ lúc mới bắt đầu hình thành. Những vết ướt, thâm hoặc mềm trên trái trong giai đoạn mưa kéo dài không nên để tới khi lan rộng mới xử lý.
Tài liệu kỹ thuật nhấn mạnh rằng cần tách riêng biểu hiện ở lá – cành – trái – toàn cây, tránh gom mọi trường hợp nhũn hay thối thành một nguyên nhân duy nhất.
Nếu thấy triệu chứng mới, bà con nên chụp lại ngay tại hiện trường. Một tấm ảnh khi bệnh mới chớm thường hữu ích hơn nhiều so với ảnh chụp cây đã chết hoàn toàn.
Nhũn lá cần được xem cùng với thân và gốc
Khi thấy lá cà chua hoặc ớt nhũn sau mưa, bà con thường tập trung ngay vào phần lá. Nhưng lá chỉ là nơi biểu hiện dễ thấy nhất.
Hãy nhìn xuống cành mang chiếc lá đó. Cành còn xanh và chắc hay bắt đầu thâm? Sau đó quan sát tiếp phần thân chính và vùng sát gốc.
Nếu chỉ có một số lá bị tổn thương riêng lẻ, trong khi toàn cây vẫn giữ sức tốt, hướng xử lý có thể khác với trường hợp lá nhũn đi cùng cành mềm, thân thâm và cây mất sức rõ.
Bà con cũng nên xem bệnh xuất hiện ngẫu nhiên hay tập trung thành một ổ đúng khu vực thường xuyên đọng nước.
Đây là cách rất thực tế để biết mình đang đối mặt với một vấn đề trên tán hay một vấn đề đã ảnh hưởng rộng hơn tới cây.
Không nên vì thấy từ “sương mai” trong tên phác đồ mà mặc định mọi vết nhũn trên cà chua, ớt đều cùng một tác nhân. Khi triệu chứng không điển hình, chẩn đoán ngoài hiện trường cần được ưu tiên trước khi tiếp tục tăng thuốc.
Thối cành: phát hiện khi vết mới còn nhỏ sẽ dễ quản lý hơn
Cành cà chua và ớt mùa mưa thường nằm trong môi trường ẩm hơn phần ngọn, đặc biệt khi tán đã dày.
Vì vậy, lúc thăm ruộng bà con nên dùng tay tách nhẹ tán ra để nhìn phần cành phía trong. Nếu thấy một vùng mô chuyển màu khác hẳn cành khỏe, bắt đầu mềm hoặc thâm, hãy đánh dấu.
Không nên chờ tới khi cả cành đã mềm nhũn hoặc phần phía trên héo hoàn toàn mới xử lý.
Với cành đã hư rất nặng, bà con cũng cần đánh giá khả năng giữ lại. Mô đã thối gần hết không thể trở về trạng thái ban đầu chỉ nhờ phun thuốc. Khi cần loại bỏ phần hư, dụng cụ cắt phải được vệ sinh và tránh kéo mô bệnh chạm vào nhiều cây khỏe.
Sau khi xử lý, điều cần theo dõi là vết mới có xuất hiện trên các cành khỏe xung quanh hay không, chứ không phải chờ vùng cành cũ đã hư “xanh lại”.
Thối trái: phải nhìn cả trái đang khỏe bên cạnh
Cà chua mùa mưa rất dễ làm bà con tập trung vào những trái đã bị hư nặng, nhưng trái bệnh cũ không phải là chỉ số tốt nhất để đánh giá diễn biến.
Khi một trái bắt đầu xuất hiện vùng ướt hoặc mềm bất thường, hãy kiểm tra các trái bên cạnh, cuống trái và độ thông thoáng quanh chùm.
Nếu nhiều trái trong cùng một vùng tán bắt đầu xuất hiện biểu hiện mới sau những ngày mưa, khả năng áp lực bệnh tại khu vực đó đang tăng.
Bà con nên loại bỏ hợp lý những trái đã hư nặng để giảm lượng mô bệnh tồn tại trong tán và giúp việc quan sát những trái mới dễ hơn.
Sau mỗi lần xử lý, ưu tiên nhìn số trái mới xuất hiện vết, thay vì tổng số trái bệnh từ nhiều ngày trước.
Cách theo dõi này đặc biệt quan trọng bởi mục tiêu của phác đồ là giữ phần mô còn khỏe và hạn chế bệnh tiếp tục phát sinh.
Trước khi phun: đừng bỏ qua dự báo mưa và tình trạng nước trong ruộng
Khi đã phát hiện bệnh chớm, nhiều bà con có xu hướng pha thuốc ngay. Nhưng trước khi phun cần dành vài phút kiểm tra điều kiện ruộng.
Nếu rãnh đang đầy nước, hãy khơi nước trước.
Nếu cây còn ướt đẫm sau mưa, nên chờ điều kiện phù hợp hơn.
Nếu chỉ vài giờ nữa có khả năng mưa lớn, cũng cần cân nhắc thời điểm xử lý để tránh việc vừa phun xong đã gặp mưa.
Ngoài ra, bà con nên ghi lại ngày phun, tuổi cây và sản phẩm đã sử dụng gần nhất. Chỉ cần ghi đơn giản trong điện thoại cũng được.
Những thông tin này rất hữu ích nếu sau lần đầu bệnh không giảm như mong muốn, bởi kỹ thuật viên có thể dựa vào lịch thực tế để xác định bước nào cần điều chỉnh.
Giai đoạn bệnh chớm: chọn MAXSURAN 80WG hoặc FLUMO 500SC
Đây là điểm quan trọng nhất của phác đồ.
Khi cà chua, ớt từ 20-30 ngày sau trồng trở đi bắt đầu xuất hiện bệnh chớm, kỹ sư Hóa Nông Thụy Sĩ đưa ra hai lựa chọn:
Lựa chọn 1: 50 g MAXSURAN 80WG/bình 20-25 lít nước.
Hoặc lựa chọn 2: 50 ml FLUMO 500SC/bình 20-25 lít nước.
Không phải 50 g MAXSURAN + 50 ml FLUMO trong cùng một bình. Đây là hai nhánh để lựa chọn trong phác đồ.
Khi xử lý, dung dịch cần được đưa ướt đều thân, lá, cành và khu vực vùng gốc, chú ý những vị trí bên trong tán và nơi bệnh mới xuất hiện.
Phác đồ thực hiện 2 lần, cách nhau 7 ngày, bắt đầu khi bệnh chớm xuất hiện.
Việc chọn một hướng rồi theo dõi giúp bà con đánh giá phản ứng của ruộng rõ ràng hơn rất nhiều so với việc gom nhiều thuốc vào cùng lúc.
Khi chọn MAXSURAN 80WG
MAXSURAN 80WG chứa Dimethomorph 80% w/w. Trang sản phẩm của Hóa Nông Thụy Sĩ mô tả sản phẩm có đặc tính lưu dẫn và thấm sâu.
Trong phác đồ này, MAXSURAN được dùng ở mức 50 g/bình 20-25 lít như một lựa chọn khi bệnh mới bắt đầu xuất hiện.
Điểm cần chú ý là phun phải tới được những phần cây thực sự cần bảo vệ. Cà chua và ớt khi đã 20-30 ngày tuổi có tán tương đối dày; nếu bà con chỉ phun lớp lá ngoài, cành và mặt trong tán rất dễ bị bỏ sót.
Sau lần đầu, không nên nhìn các mô đã nhũn hoặc đã thối nặng để đánh giá. Hãy kiểm tra những lá và cành khỏe bên cạnh.
Nếu chúng tiếp tục giữ được trạng thái ổn định và số vết mới giảm, đó mới là tín hiệu đáng theo dõi.
Khi chọn FLUMO 500SC
FLUMO 500SC chứa Fluazinam 500 g/L và là thuốc trừ bệnh dạng SC. Trang sản phẩm chính thức của Hóa Nông Thụy Sĩ mô tả FLUMO theo hướng tác động tiếp xúc và sử dụng khi bệnh mới xuất hiện.
Trong phác đồ cà chua, ớt mùa mưa, FLUMO được sử dụng như một lựa chọn thay cho MAXSURAN, với liều kỹ thuật:
50 ml FLUMO 500SC/bình 20-25 lít.
Bà con vẫn áp dụng nguyên tắc phun làm ướt đều các phần cần bảo vệ, nhất là thân và cành bên trong tán.
Điểm quan trọng là khi đã chọn FLUMO cho lần xử lý theo chương trình, không cần tự động bổ sung thêm MAXSURAN chỉ vì nhìn thấy một cây bệnh nặng.
Một cây đã hư nhiều không có nghĩa cả bình thuốc phải được làm “mạnh hơn”. Hãy nhìn mức phát sinh bệnh mới trên toàn khu vực để quyết định.
Sau lần đầu 7 ngày: đây là lúc đọc lại cả ruộng
Bảy ngày sau lần xử lý đầu tiên không phải chỉ là thời điểm chuẩn bị bình thuốc thứ hai.
Bà con nên đi lại đúng những hàng đã có bệnh.
Ở lá, xem còn xuất hiện nhiều vùng nhũn mới không.
Ở cành, xem những cành khỏe bên cạnh có bắt đầu thâm không.
Ở trái, đếm những trái mới xuất hiện vết bệnh.
Ở toàn cây, xem có thêm cây nào chuyển sang suy nhanh hoặc chết hay không.
Nếu số mô bị mới giảm và cây còn khỏe tiếp tục phát triển bình thường, đó là dấu hiệu thuận lợi.
Phác đồ tiếp tục lần thứ hai sau 7 ngày theo hướng sản phẩm đã lựa chọn.
Nếu trái lại bệnh lan rất nhanh, nhiều cây chết mới hoặc triệu chứng thay đổi hẳn so với ban đầu, bà con không nên tự động tăng liều. Khi đó cần xem lại chẩn đoán và điều kiện ruộng.
Sau lần thứ hai: không tiếp tục kéo dài lịch nếu không có lý do
Phác đồ trong tài liệu được xác định rõ là 2 lần, cách nhau 7 ngày.
Vì vậy sau lần thứ hai, bà con chuyển trọng tâm từ “đến ngày phun tiếp” sang theo dõi và phòng tái phát.
Nếu bệnh đã ngừng lan rõ, không xuất hiện thêm nhiều cây hoặc trái bệnh mới, bà con tiếp tục giữ ruộng thông thoáng và quản lý nước.
Nếu bệnh quay lại sau một đợt mưa mới, cần xem lại điều kiện hiện trường chứ không mặc định lấy ngay lịch cũ lặp vô hạn.
Điều này giúp tránh tình trạng một công thức vốn dành cho một đợt áp lực bệnh bị biến thành lịch phun cố định suốt vụ.
Mỗi đợt bệnh mới đều nên được nhìn lại dựa trên tuổi cây, thời tiết, tình trạng tán và lịch sản phẩm đã sử dụng.
Dinh dưỡng trong mùa mưa: đừng để cây đi tán quá nhanh
Khi thấy cà chua hoặc ớt mất lá sau bệnh, bà con thường có tâm lý thúc đạm để cây ra lá bù lại thật nhanh.
Nhưng trong mùa mưa, tán quá rậm lại là một bất lợi.
Nếu cây đang ở giai đoạn phát triển mạnh mà tiếp tục nhận lượng đạm quá cao, cành lá tăng nhanh, phần trong tán khó thoáng và sau mỗi trận mưa độ ẩm giữ lại lâu hơn.
Bà con nên duy trì dinh dưỡng cân đối theo giai đoạn của cây, tránh phản ứng bằng cách tăng một đầu vào quá mạnh chỉ vì thấy màu lá chưa đẹp.
Khi bộ lá và cành mới khỏe ổn định, cây sẽ có khả năng duy trì sinh trưởng tốt hơn nhiều so với việc tạo một lớp tán non rất nhanh nhưng luôn ẩm.
Những sai lầm thường làm bệnh quay lại
Sai lầm thường gặp nhất là phun thuốc nhưng không xử lý nước. Ruộng sau mưa vẫn ngập, đất quanh gốc sũng liên tục thì điều kiện bất lợi vẫn còn.
Sai lầm thứ hai là đợi bệnh nặng. Cành đã thối nhiều, trái đã mềm gần hết hoặc cây đã chết thì mục tiêu xử lý không còn là phục hồi phần đó mà phải chuyển sang bảo vệ cây bên cạnh.
Sai lầm thứ ba là pha cả MAXSURAN và FLUMO vào cùng một bình chỉ vì thấy bệnh mạnh. Phác đồ ghi rõ MAXSURAN hoặc FLUMO, không phải sử dụng đồng thời.
Sai lầm tiếp theo là chỉ phun lá. Trong khi tài liệu yêu cầu dung dịch được đưa đều tới thân, lá, cành và vùng gốc.
Và cuối cùng là nhìn mô bệnh cũ để đánh giá. Mô đã thối không tự lành trở lại. Bà con phải theo dõi mô mới bị hay không.
Theo dõi sau xử lý và phòng tái phát
Sau hai lần xử lý, bà con nên chọn một số cây cố định để tiếp tục theo dõi.
Không cần một bảng biểu phức tạp. Chỉ cần ghi ngày, thời tiết, số cây mới bị và chụp ảnh cùng một vị trí.
Tài liệu kỹ thuật lấy ba chỉ số chính để đánh giá: triệu chứng ngừng lan, mô mới khỏe hơn và tỷ lệ cây hoặc trái mới bị giảm.
Nếu cả ba cùng đi theo hướng tốt hơn, bà con duy trì quản lý nước, vệ sinh ruộng và dinh dưỡng cân đối.
Nếu cây tiếp tục chết thành từng ổ, thối trái tăng nhanh hoặc vết bệnh xuất hiện theo dạng khác, nên gọi kỹ thuật viên kiểm tra.
Không nên cố tăng số lần phun chỉ vì muốn “cho chắc”.
Câu hỏi bà con thường gặp
Từ lúc nào cà chua, ớt mùa mưa cần theo dõi bệnh kỹ?
Theo phác đồ, giai đoạn 20-30 ngày sau trồng trở đi là mốc cần đặc biệt chú ý. Lúc này tán bắt đầu phát triển mạnh hơn và nếu gặp mưa liên tục, nhũn lá, thối cành, thối trái và cây suy có thể xuất hiện rõ hơn.
Công thức MAXSURAN sử dụng thế nào?
Khi bệnh chớm xuất hiện, kỹ sư Hóa Nông Thụy Sĩ đề xuất 50 g MAXSURAN 80WG/bình 20-25 lít, phun làm ướt đều thân, lá, cành và khu vực vùng gốc. Thực hiện 2 lần cách nhau 7 ngày.
FLUMO có pha chung với MAXSURAN không?
Không theo phác đồ này. 50 ml FLUMO 500SC/bình 20-25 lít là một lựa chọn thay thế cho 50 g MAXSURAN 80WG, không phải công thức cộng hai sản phẩm lại.
FLUMO 500SC có hoạt chất gì?
FLUMO 500SC chứa Fluazinam 500 g/L, dạng huyền phù SC. Trang sản phẩm của Hóa Nông Thụy Sĩ mô tả thuốc theo hướng tác động tiếp xúc và sử dụng khi bệnh mới xuất hiện.
Khi nào nên gọi đội kỹ thuật?
Nếu sau hai lần xử lý bệnh vẫn lan nhanh, cây chết mới tăng, nhiều trái tiếp tục thối hoặc triệu chứng hiện trường không còn giống ban đầu, bà con nên gửi ảnh thực tế, tuổi cây và lịch thuốc đã sử dụng để kỹ thuật viên đánh giá lại trước khi tiếp tục xử lý.
Mùa mưa muốn giữ cà chua, ớt khỏe phải đi trước bệnh một bước
Điểm quan trọng nhất của phác đồ phòng sương mai cà chua ớt mùa mưa không nằm ở việc cứ 7 ngày lại lấy bình ra phun.
Phác đồ bắt đầu sớm hơn thế.
Trước 20 ngày, bà con làm ruộng thoát nước và giữ cây khỏe. Từ 20-30 ngày sau trồng, tăng tần suất kiểm tra lá, cành, trái và vùng gốc. Khi bệnh vừa chớm, chọn 50 g MAXSURAN 80WG hoặc 50 ml FLUMO 500SC/bình 20-25 lít, phun ướt đều thân, lá, cành và vùng gốc. Sau 7 ngày, kiểm tra lại rồi thực hiện lần thứ hai.
Sau đó quay về những việc cơ bản nhưng rất quan trọng: rãnh phải thoát nước, tán không quá bí, dinh dưỡng cân đối và cây bệnh mới phải được phát hiện sớm.
Khi phác đồ được làm theo cách đó, bà con không còn chạy theo từng cây đã chết mà chuyển sang giữ những cây đang khỏe và chặn vấn đề ngay lúc mới xuất hiện.
Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, bà con cần tuân thủ nguyên tắc 4 đúng, trang bị bảo hộ và thực hiện theo hướng dẫn kỹ thuật, nhãn sản phẩm.
Nếu ruộng cà chua, ớt đang xuất hiện cùng lúc lá nhũn, cành thâm, trái thối và một số cây chết, bà con nên chụp toàn cây, cận lá – cành – trái, vùng gốc và toàn cảnh ruộng, đồng thời ghi tuổi cây và lịch thuốc gần nhất để đội ngũ kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ hỗ trợ kiểm tra.
QUÝ ĐẠI LÝ LIÊN HỆ CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN VÀ PHÂN PHỐI ĐỘC QUYỀN TẠI KHU VỰC
CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ
Địa chỉ: 34 đường 6B, P. Bình Tân, TP.HCM
Điện thoại: 0816.529.529
Website: hoanongthuysi.com
Fanpage Facebook: Công ty Hóa Nông Thụy Sĩ
Zalo OA: Hóa Nông Thụy Sĩ trên Zalo