Có những ruộng lúa sau vài ngày mưa liên tục bắt đầu xuất hiện cùng lúc hai kiểu triệu chứng khiến bà con rất khó xử lý. Trên phiến lá có những vết bệnh nghi đạo ôn, trong khi từ chóp hoặc bìa lá lại xuất hiện vùng cháy kéo dài. Nếu ruộng trước đó sạ dày, lúa đang xanh rậm vì dư đạm thì chỉ sau một thời gian ngắn, phần lá khỏe còn lại giảm nhanh và cả ruộng bắt đầu xuống sức.
Tình huống đạo ôn kèm cháy bìa lá khó ở chỗ bà con không thể chỉ nhìn thấy “lá cháy” rồi đưa tất cả về một nguyên nhân. Đạo ôn thuộc hướng bệnh nấm, còn cháy bìa lá có thể liên quan đến nhóm bệnh khác; khi hai vấn đề xuất hiện cùng lúc sau mưa, chương trình phải vừa nhìn lại nền canh tác, vừa chọn giải pháp cho cả hai hướng bệnh.
Vì vậy, quy trình xử lý đạo ôn kèm cháy bìa lá lúa nên bắt đầu từ rất sớm. Ngay từ lúc gieo sạ, bà con đã cần kiểm soát mật độ. Qua các đợt bón phân, phải nhìn màu lá để điều chỉnh đạm – kali. Khi mùa mưa tới, phần dinh dưỡng qua lá cũng nên chuyển theo hướng giúp cây cứng hơn thay vì tiếp tục thúc đạm. Và khi bệnh mới chớm, lúc đó mới đưa chương trình FENXO 30SC + KASUGEN 20SL vào đúng thời điểm.
Vì sao ruộng vừa đạo ôn vừa cháy bìa lá thường khó xử lý hơn?
Một ruộng lúa xanh rậm nhìn từ xa có thể rất đẹp, nhưng nếu mật độ quá dày và lượng đạm cao thì phần bên trong tán lá thường khó khô nhanh sau mưa. Lá chạm vào nhau nhiều, độ ẩm giữ lâu hơn, trong khi cây mềm và dễ chịu áp lực bệnh.
Đây là bối cảnh rất đáng chú ý đối với đạo ôn.
Cùng lúc đó, khi lá đã bị tổn thương bởi mưa, gió hoặc ruộng đang mang áp lực bệnh khác, bà con có thể nhìn thấy thêm tình trạng cháy bìa lá. Khi hai kiểu triệu chứng nằm trên cùng một ruộng, việc phát hiện trễ khiến diện tích lá khỏe giảm nhanh hơn.
Tài liệu kỹ thuật của Hóa Nông Thụy Sĩ đặt bốn yếu tố cần xem lại đầu tiên là sạ dày, thừa đạm, thiếu kali và phát hiện bệnh trễ.
Vì vậy, bà con đừng chỉ hỏi “thuốc nào mạnh?”. Hãy nhìn lại từ đầu vụ: ruộng sạ có dày không, hai đợt phân đầu dùng bao nhiêu Urê, có Kali đi cùng chưa, hiện tại lá đang xanh mềm hay đứng cứng và triệu chứng bắt đầu rõ nhất sau đợt thời tiết nào.
Những thông tin đó quyết định rất nhiều tới việc ruộng có tiếp tục bùng bệnh sau lần xử lý hay không.
Giai đoạn đầu vụ: mật độ sạ đã ảnh hưởng tới bệnh về sau
Muốn giảm áp lực đạo ôn và cháy lá trong mùa mưa, bà con nên bắt đầu ngay từ mật độ gieo sạ.
Ruộng quá dày sẽ làm cây cạnh tranh ánh sáng, thân lá vươn mềm hơn và tán lúa nhanh chóng kín. Khi trời mưa, phần lá phía dưới và giữa bụi lâu khô, tạo một tiểu khí hậu ẩm kéo dài.
Đến lúc bệnh xuất hiện, thuốc cũng khó phủ đều hơn vì lớp lá quá dày.
Do đó, gieo sạ với mật độ phù hợp không chỉ là câu chuyện tiết kiệm giống. Đây còn là một bước giúp ruộng thông thoáng hơn trong suốt vụ.
Nếu ruộng hiện tại đã sạ dày thì bà con không thể quay lại thay đổi mật độ nữa, nhưng vẫn có thể điều chỉnh phần còn lại của quy trình. Quan trọng nhất là không tiếp tục thúc đạm quá mạnh, bởi cây càng xanh rậm thì tình trạng bí tán càng tăng.
Đây là điểm bà con nên nhớ trước khi bước tới các đợt bón phân.
Đợt phân 1 và 2: DAP, Urê nên đi cùng một phần Kali
Trong hai đợt phân đầu, bà con thường tập trung DAP và Urê để cây hồi xanh, đẻ nhánh và tạo bộ tán.
Tuy nhiên, theo chương trình kỹ thuật của Hóa Nông Thụy Sĩ, khi sử dụng DAP và Urê nên kết hợp thêm Kali ở đợt 1 và đợt 2.
Ý chính ở đây là giữ dinh dưỡng cân đối hơn ngay từ đầu, thay vì chỉ liên tục đẩy đạm.
Một ruộng được thúc Urê mạnh thường cho màu xanh rất nhanh, nhưng màu xanh đậm không phải lúc nào cũng đồng nghĩa cây đang khỏe theo hướng bà con mong muốn. Nếu thân lá mềm, tán quá kín và gặp đúng thời tiết mưa ẩm, áp lực bệnh có thể tăng.
Vì vậy, đừng bón phân chỉ dựa vào mong muốn “lúa phải xanh thật nhanh”.
Bà con nên quan sát tốc độ đẻ nhánh, màu lá, độ cứng cây và thời tiết dự kiến những ngày tới. Nếu đang bước vào chuỗi ngày âm u, mưa nhiều, càng cần thận trọng với lượng đạm.
Đợt phân 3: nhìn màu lá rồi mới quyết định tăng đạm hay tăng Kali
Đây là bước rất thực tế trong tài liệu.
Ở đợt bón phân thứ ba, bà con không nên lấy một công thức cố định rồi áp dụng cho mọi ruộng. Thay vào đó, hãy nhìn màu lá.
Nếu lúa đã xanh quá, hướng kỹ thuật là giảm đạm và tăng Kali.
Ngược lại, nếu lá đang vàng và cây thể hiện thiếu sức rõ, có thể điều chỉnh đạm nhỉnh hơn Kali để đưa cây trở lại cân đối.
Điểm cốt lõi không phải con số phân cố định mà là bón theo tình trạng thật của ruộng.
Việc này càng quan trọng ở những vùng thường xuyên bị đạo ôn. Một ruộng vốn đã xanh đậm nhưng vẫn tiếp tục được đẩy thêm Urê trước một đợt mưa kéo dài sẽ có nguy cơ bất lợi hơn nhiều.
Bà con nên tập thói quen đi ruộng trước mỗi lần bón. Nhìn cây thật rồi mới quyết định sẽ hiệu quả hơn so với chỉ nhìn lịch ngày sau sạ.
Qua lá: lúc ruộng có áp lực bệnh, đừng tiếp tục thúc đạm mạnh
Ngoài phân gốc, phân bón lá cũng cần được điều chỉnh.
Khi ruộng đang bước vào thời tiết mưa ẩm hoặc đã có nguy cơ đạo ôn – cháy bìa lá, tài liệu kỹ thuật không khuyến khích tiếp tục phun các loại phân bón lá quá giàu đạm.
Thay vào đó, hướng dinh dưỡng là ưu tiên nhóm Canxi, Kẽm, Lân và Kali.
Các lựa chọn trong chương trình gồm Canxi Bo, ZNBO-TSA, TSA-Phos-Zn và TSA-RN68.
Bà con có thể hiểu đây là bước nuôi lá theo hướng lá đứng hơn, cây cứng hơn và duy trì sức cây, thay vì tiếp tục kéo một bộ lá non mềm trong lúc thời tiết đang thuận lợi cho bệnh.
TSA-RN68 mà Hóa Nông Thụy Sĩ sử dụng trong chương trình cũng đi theo hướng bổ sung dinh dưỡng Lân – Kali và hỗ trợ bộ rễ/cây theo từng dòng sản phẩm.
Điều cần nhớ là nhóm dinh dưỡng này không thay thế thuốc bệnh. Nó thuộc phần chăm nền cây. Khi đạo ôn và cháy bìa lá đã chớm xuất hiện, bà con vẫn cần chuyển sang bước quản lý bệnh riêng.
Sau mưa nên kiểm tra ruộng ở đâu trước?
Sau một đợt mưa kéo dài, bà con nên đi vào trong ruộng thay vì chỉ đứng ngoài bờ nhìn.
Hãy chọn những khu vực sạ dày hơn, những chỗ lúa xanh đậm hoặc nơi trước đó đã từng có tiền sử bệnh.
Trên lá, cần quan sát hai dạng biểu hiện khác nhau.
Với đạo ôn lá, bà con thường chú ý những vết bệnh xuất hiện riêng biệt trên phiến lá. Khi bệnh phát triển, phần giữa vết có thể đổi màu và vùng xung quanh tổn thương rõ hơn.
Với cháy bìa lá, triệu chứng lại thường thể hiện theo hướng phần bìa hoặc chóp lá cháy và kéo dài xuống phiến.
Khi một ruộng xuất hiện cả hai, đừng cố ép tất cả vào một tên bệnh. Chính vì chúng có thể thuộc hai hướng tác nhân khác nhau nên chương trình của Hóa Nông Thụy Sĩ bố trí FENXO 30SC cho hướng đạo ôn và KASUGEN 20SL bổ sung hướng quản lý bệnh khuẩn.
KASUGEN 20SL chứa Kasugamycin 20 g/L; trang sản phẩm Hóa Nông Thụy Sĩ hiện xếp sản phẩm trong nhóm thuốc trừ bệnh và công bố khả năng thấm sâu, lưu dẫn trong mô cây.
Đừng nhầm cháy bìa lá với mọi kiểu cháy lá sau mưa
Đây là phần bà con cần cẩn thận.
Một chiếc lá lúa bị cháy không đồng nghĩa chắc chắn đang bị cháy bìa lá. Lá có thể tổn thương bởi nhiều nguyên nhân khác nhau, từ bệnh, dinh dưỡng đến điều kiện thời tiết.
Do đó, nếu ruộng xuất hiện vết không điển hình, cháy lan theo dạng khác thường hoặc vừa xử lý nhưng triệu chứng vẫn tăng rất nhanh, bà con nên chụp ảnh cận lá và gửi kỹ thuật viên kiểm tra.
Đặc biệt, khi đạo ôn và cháy bìa lá cùng được nghi ngờ, việc nhận diện đúng càng quan trọng bởi một bên cần tập trung vào nấm bệnh, bên còn lại cần bổ sung hướng quản lý khuẩn.
Sai ngay bước này thì bà con rất dễ rơi vào tình trạng phun một loại thuốc nhiều lần nhưng chỉ xử lý được một phần vấn đề.
Mốc can thiệp tốt nhất: phun ngừa hoặc ngay khi bệnh chớm
Với tình huống đạo ôn kèm cháy bìa lá, tài liệu kỹ thuật không hướng bà con chờ bệnh nặng rồi mới xử lý.
Mốc được đề xuất là phun ngừa khi ruộng có nguy cơ cao hoặc phun ngay khi bệnh vừa chớm xuất hiện.
Trước khi phun, nên kiểm tra dự báo thời tiết. Nếu vài giờ tới có mưa lớn thì cần chọn thời điểm phù hợp hơn.
Ruộng cũng không nên đang ở trạng thái bị thúc đạm mạnh. Nếu màu lá đã quá xanh, cần đồng thời xem lại chương trình phân chứ không thể chỉ dùng thuốc rồi tiếp tục giữ mức Urê cũ.
Một lần xử lý bệnh tốt luôn đi cùng với việc giảm những điều kiện đang tạo thuận lợi cho bệnh phát triển.
Công thức FENXO 30SC + KASUGEN 20SL
Khi cần triển khai chương trình xử lý đạo ôn kèm cháy bìa lá, đội ngũ kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ đề xuất:
480 ml FENXO 30SC + 1,5 lít KASUGEN 20SL/ha.
Công thức sử dụng theo hướng phun ngừa hoặc ngay khi bệnh chớm xuất hiện.
FENXO 30SC được đặt ở nhánh quản lý đạo ôn. Trong tài liệu quản lý dịch hại lúa của Hóa Nông Thụy Sĩ, FENXO 30SC cũng được bố trí ở giai đoạn lúa đẻ nhánh – làm đòng với mức 480 ml/ha cho hướng bệnh đạo ôn.
KASUGEN 20SL bổ sung hướng bệnh khuẩn/cháy bìa lá. Hoạt chất của KASUGEN là Kasugamycin 20 g/L.
Như vậy, công thức không được xây theo kiểu “hai thuốc cho mạnh hơn”, mà là để giải quyết tình huống ruộng đang có hai hướng bệnh cùng xuất hiện.
Khi phun, độ phủ quan trọng không kém đúng liều
Ruộng sạ dày thường là ruộng khó phun nhất.
Nếu bà con chỉ chạy máy nhanh phía trên tán, dung dịch dễ nằm chủ yếu trên phần lá ngoài, trong khi những tầng lá bên trong – nơi độ ẩm cao – lại nhận ít thuốc hơn.
Vì vậy, khi triển khai công thức FENXO + KASUGEN, bà con nên đảm bảo dung dịch phủ tương đối đều trên bộ lá.
Thời điểm phun cũng nên ưu tiên sáng sớm khi lá đã ráo sương hoặc chiều mát, đồng thời tránh trước một cơn mưa lớn.
Sau phun, đừng vội cho thêm nhiều phân bón lá giàu đạm với ý định giúp lúa “hồi thật nhanh”. Nếu ruộng vốn đã dư đạm, cách làm này có thể khiến điều kiện bất lợi tiếp tục kéo dài.
Hãy để chương trình thuốc làm đúng phần việc của thuốc và chương trình dinh dưỡng làm đúng phần việc của dinh dưỡng.
Sau xử lý, nhìn vết mới chứ không chờ vết cũ xanh lại
Những phần lá đã cháy hoặc đã bị tổn thương nặng sẽ không trở lại trạng thái ban đầu.
Do đó, bà con không nên vài ngày sau ra ruộng, nhìn đúng chiếc lá cũ vẫn còn vết rồi kết luận thuốc không có tác dụng.
Điều cần xem là vết mới còn xuất hiện nhiều không, cháy bìa có tiếp tục kéo xuống những lá khỏe không và bệnh có tiếp tục lan sang các chòm lúa xung quanh hay không.
Đồng thời nhìn lá mới và màu toàn ruộng.
Nếu bệnh ngừng mở rộng, lá mới khỏe hơn và số chòm mới bị giảm, đó là tín hiệu phù hợp để tiếp tục quản lý ruộng.
Ngược lại, nếu bệnh tiếp tục chạy nhanh, nhiều lá mới cháy hoặc cây có phản ứng bất thường sau xử lý, nên dừng việc tự tăng liều và gọi đội kỹ thuật kiểm tra.
Sau khi bệnh giảm, phải chỉnh phân thì ruộng mới bền
Đây là bước nhiều bà con thường bỏ qua.
Sau khi thấy bệnh giảm, lại quay về bón Urê như lịch cũ mà không xem màu lá. Nếu ruộng vẫn quá xanh, nguy cơ gặp lại vấn đề trong đợt thời tiết ẩm tiếp theo vẫn còn.
Ở đợt phân kế tiếp, tiếp tục áp dụng nguyên tắc: lúa xanh quá thì giảm đạm, tăng Kali; lúa vàng và thiếu sức thì điều chỉnh đạm lên mức cân đối hơn so với Kali.
Qua lá, hạn chế các sản phẩm quá giàu đạm trong thời gian áp lực bệnh cao.
Thay vào đó có thể bố trí Canxi Bo, ZNBO-TSA, TSA-Phos-Zn hoặc TSA-RN68 theo chương trình kỹ thuật phù hợp.
Mục tiêu sau khi xử lý không chỉ là “hết vết bệnh”, mà là tạo một bộ lá đứng, cứng và bền hơn cho các giai đoạn tiếp theo.
Những sai lầm khiến đạo ôn và cháy bìa lá dễ quay trở lại
Sai lầm đầu tiên là sạ quá dày rồi tiếp tục thúc đạm mạnh. Hai yếu tố này đi cùng nhau khiến tán lúa càng bí.
Sai lầm thứ hai là thấy lá xanh đậm vẫn bón Urê theo đúng lượng cố định mà không nhìn màu ruộng.
Sai lầm thứ ba là thấy bệnh giảm rồi lập tức phun phân bón lá giàu đạm để “kéo xanh”.
Sai lầm tiếp theo là chỉ xử lý đạo ôn trong khi ruộng thực tế còn có biểu hiện cháy bìa lá, hoặc ngược lại.
Và cuối cùng là phát hiện quá trễ. Khi phần lớn lá đã bị tổn thương, cây mất diện tích quang hợp lớn và việc phục hồi sẽ khó hơn rất nhiều so với lúc bệnh vừa chớm.
Theo dõi sau xử lý và phòng tái phát
Bà con nên chọn một vài khu vực cố định trên ruộng để theo dõi.
Có thể chụp ảnh cùng một góc trước và sau xử lý. Ghi thêm ngày phun, thời tiết và màu lá.
Ở lần kiểm tra sau, nhìn số lá mới xuất hiện triệu chứng.
Nếu bệnh không tiếp tục lan mạnh và lá mới giữ được trạng thái khỏe, tiếp tục duy trì dinh dưỡng cân đối.
Nếu bệnh tái phát đúng sau một đợt mưa hoặc sau khi bón đạm mạnh, đó cũng là thông tin rất quan trọng để điều chỉnh lần sau.
Tài liệu Hóa Nông Thụy Sĩ định hướng theo dõi bằng mức độ triệu chứng ngừng lan, mô mới khỏe hơn và tỷ lệ cây/vùng mới bị giảm, thay vì cố đưa ra một tỷ lệ hiệu quả cứng cho mọi ruộng.
Câu hỏi bà con thường gặp
Làm sao biết ruộng có thể đang vừa đạo ôn vừa cháy bìa lá?
Bà con nên nhìn dạng vết trên toàn bộ phiến lá thay vì chỉ nhìn màu cháy. Nếu vừa có các vết đạo ôn riêng biệt trên phiến, vừa xuất hiện vùng cháy từ bìa/chóp lá trên nhiều cây, đặc biệt sau mưa, cần kiểm tra theo cả hai hướng bệnh trước khi xử lý.
Vì sao ruộng xanh tốt lại dễ bị bệnh nặng?
“Xanh” chưa chắc đã đồng nghĩa với cân đối. Ruộng sạ dày và dư đạm thường có bộ lá mềm, tán kín và giữ ẩm lâu. Đây là lý do chương trình Hóa Nông Thụy Sĩ yêu cầu nhìn màu lá ở đợt bón thứ ba để giảm đạm, tăng Kali khi lúa đã quá xanh.
Công thức xử lý đạo ôn kèm cháy bìa lá là gì?
Kỹ sư Hóa Nông Thụy Sĩ đề xuất 480 ml FENXO 30SC + 1,5 lít KASUGEN 20SL/ha, phun ngừa hoặc sử dụng ngay khi bệnh chớm xuất hiện.
KASUGEN 20SL có hoạt chất gì?
KASUGEN 20SL chứa Kasugamycin 20 g/L. Trang sản phẩm chính thức của Hóa Nông Thụy Sĩ xếp sản phẩm vào nhóm thuốc trừ bệnh và hiện công bố đăng ký trên bệnh thối nhũn bắp cải với thời gian cách ly 7 ngày.
Sau khi bệnh giảm có nên phun nhiều đạm để lúa hồi nhanh?
Không nên làm theo phản xạ đó, nhất là khi ruộng vốn đã xanh đậm. Bà con nên quan sát lại màu lá và cân bằng giữa đạm – kali; qua lá ưu tiên nhóm Ca, Zn, Lân, Kali trong giai đoạn ruộng còn áp lực bệnh.
Muốn xử lý đạo ôn kèm cháy bìa lá, phải chỉnh cả bệnh lẫn nền ruộng
Quy trình xử lý đạo ôn kèm cháy bìa lá lúa không bắt đầu từ bình thuốc.
Nó bắt đầu ngay từ mật độ sạ.
Ở đợt phân 1 và 2, DAP – Urê nên được cân đối thêm Kali. Đến đợt 3, bà con nhìn màu lá: nếu lúa xanh quá thì giảm đạm – tăng Kali; nếu lúa vàng, mới cân đối tăng đạm phù hợp.
Trong thời gian áp lực bệnh cao, hạn chế thúc thêm phân bón lá giàu đạm. Thay vào đó, chương trình có thể sử dụng Canxi Bo, ZNBO-TSA, TSA-Phos-Zn hoặc TSA-RN68 theo hướng bổ sung Ca – Zn – Lân – Kali.
Khi ruộng bước vào giai đoạn có nguy cơ cao hoặc bệnh vừa chớm xuất hiện, kỹ sư Hóa Nông Thụy Sĩ đề xuất 480 ml FENXO 30SC + 1,5 lít KASUGEN 20SL/ha để quản lý đồng thời hướng đạo ôn và cháy bìa lá.
Sau xử lý, bà con tiếp tục nhìn lá mới – vết mới – màu ruộng, thay vì chỉ nhìn những lá cũ đã cháy. Nếu bệnh vẫn lan nhanh, xuất hiện biểu hiện không điển hình hoặc ruộng xuống sức rõ, hãy gửi hình thực tế cho đội kỹ thuật trước khi tự tăng liều.
Thuốc bảo vệ thực vật cần được sử dụng theo nguyên tắc 4 đúng, trang bị bảo hộ và tuân thủ hướng dẫn kỹ thuật, nhãn sản phẩm.
Nếu ruộng đang có nhiều kiểu vết bệnh cùng lúc, bà con có thể gửi ảnh toàn ruộng, ảnh cận mặt lá, tuổi lúa, lần bón phân gần nhất và lịch thuốc đã sử dụng để đội ngũ kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ hỗ trợ kiểm tra.
QUÝ ĐẠI LÝ LIÊN HỆ CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN VÀ PHÂN PHỐI ĐỘC QUYỀN TẠI KHU VỰC
CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ
Địa chỉ: 34 đường 6B, P. Bình Tân, TP.HCM
Điện thoại: 0816.529.529
Website: hoanongthuysi.com
Fanpage Facebook: Công ty Hóa Nông Thụy Sĩ
Zalo OA: Hóa Nông Thụy Sĩ trên Zalo