Cà phê đang bước vào giai đoạn nuôi trái nhưng gặp những đợt mưa nối tiếp là thời điểm nhà vườn cần kiểm tra vườn kỹ hơn bình thường. Sau mưa, tán cây lâu khô, độ ẩm duy trì cao; một số vườn bắt đầu xuất hiện rụng lá, rụng trái, cành suy rồi khô dần. Nếu trên cùng vườn còn xuất hiện đồng thời rỉ sắt, thán thư và nấm hồng thì khả năng duy trì bộ lá và sức cành trong thời kỳ nuôi trái càng trở thành vấn đề đáng lo.
Điểm khó là bà con không nên nhìn thấy một cây rụng lá hay một cành khô rồi mặc định tất cả do cùng một bệnh. Rỉ sắt, thán thư và nấm hồng có thể cùng tồn tại trong điều kiện mùa mưa, nhưng vị trí biểu hiện và mức độ ảnh hưởng trên từng cây có thể khác nhau.
Vì vậy, quy trình phòng rỉ sắt thán thư nấm hồng cà phê cần đi theo từng bước. Trước hết phải làm tán cây thông thoáng và kiểm tra nước sau mưa. Tiếp theo, quan sát riêng lá – trái – cành để xác định khu vực bệnh đang phát sinh. Khi áp lực bệnh cao, chương trình kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ bố trí 500 g ZIPRAM 80WP + 125 ml DICOZOL 260SC/phuy 200 lít, thực hiện 2 lần cách nhau 7 ngày.
Sau mỗi lần xử lý, bà con không nhìn những lá đã rụng hay cành đã chết để đánh giá, mà phải xem có tiếp tục xuất hiện triệu chứng mới hay không.
Vì sao rỉ sắt, thán thư và nấm hồng dễ tăng trong mùa mưa?
Mùa mưa làm môi trường trong vườn cà phê thay đổi rất rõ.
Nước mưa liên tục làm bề mặt lá, trái và cành thường xuyên ẩm. Với những vườn tán rậm, khoảng không bên trong cây khó khô nhanh; những cành nằm sâu trong tán có thể duy trì độ ẩm trong thời gian dài hơn.
Theo định hướng của tài liệu kỹ thuật, ba yếu tố cần đặc biệt chú ý là mưa nhiều, tán ẩm và áp lực bào tử cao.
Nếu cây đang nuôi nhiều trái, sức cây lại không đồng đều thì tình trạng càng cần được theo dõi sát. Một cây đã suy từ trước có thể phản ứng khác với cây có bộ lá khỏe và tán thông thoáng.
Bà con vì vậy không nên chỉ hỏi “mưa mấy ngày thì phải phun”. Điều quan trọng hơn là sau mưa, vườn của mình khô nhanh hay chậm, tán có quá kín không và số lá – trái – cành mới bị có đang tăng hay không.
Chỉ khi nhìn được ba yếu tố đó, việc quyết định thời điểm can thiệp mới sát với tình trạng thực tế.
Giai đoạn 1: đầu mùa mưa, việc đầu tiên là làm cho tán dễ khô
Trước khi nghĩ tới thuốc, bà con nên đi một vòng vườn để nhìn lại cấu trúc tán.
Những cây cà phê có quá nhiều cành bên trong, cành già chồng chéo hoặc phần tán gần như kín hoàn toàn thường khó thông thoáng sau mưa.
Mục tiêu không phải cắt tỉa thật mạnh trong lúc cây đang nuôi trái, mà là giữ tán ở trạng thái hợp lý để không khí có thể lưu thông.
Những phần cành đã khô hoàn toàn, mô đã chết hoặc không còn khả năng phục hồi cũng cần được xem xét vệ sinh phù hợp. Không nên để lượng lớn cành bệnh tồn tại lâu trong tán rồi chỉ tập trung phun lớp lá bên ngoài.
Song song đó, kiểm tra hệ thống thoát nước trong vườn.
Nếu có vị trí nước đọng lâu sau mưa, cần khơi thông trước. Một vườn vừa bí tán vừa giữ ẩm kéo dài sẽ khó ổn định hơn vườn có khả năng thoát nước tốt.
Đây chính là phần nền của quy trình.
Sau mỗi đợt mưa, đừng chỉ nhìn màu xanh của cả vườn
Nhìn từ xa, một vườn cà phê vẫn có thể xanh tương đối đồng đều dù bên trong đã có nhiều cành bắt đầu phát sinh vấn đề.
Bà con nên đi vào từng hàng.
Trước tiên nhìn phần lá. Có khu vực nào lượng lá rụng tăng rõ sau mưa không? Hiện tượng chỉ xuất hiện trên vài cây hay thành một vùng?
Sau đó nhìn trái. Trái có rụng mới nhiều hơn so với trước đợt mưa không? Trên một cành đang mang trái, chỉ có vài trái bất thường hay gần như cả chùm bắt đầu suy?
Cuối cùng kiểm tra cành. Có cành nào chuyển từ đang xanh sang suy, khô hoặc chết cành không?
Tài liệu kỹ thuật yêu cầu tách các biểu hiện rụng lá – rụng trái – khô cành – chết cành thay vì gom tất cả thành một triệu chứng duy nhất.
Cách kiểm tra này giúp bà con biết bệnh đang tập trung chủ yếu trên lá, trên trái hay đã ảnh hưởng mạnh tới cành.
Rụng lá cần được xem cùng với sức cành
Rụng lá trong mùa mưa không nên được đánh giá chỉ bằng lượng lá nằm dưới đất.
Bà con cần nhìn phần cành còn lại.
Nếu lá rụng nhưng cành vẫn khỏe và những lá mới giữ được trạng thái ổn định, mức độ cần ưu tiên sẽ khác với trường hợp lá rụng nhanh kèm cành suy và khô dần.
Với cà phê đang nuôi trái, mất bộ lá quá sớm là điều cần đặc biệt chú ý bởi lá vẫn phải duy trì hoạt động trong thời kỳ cây mang trái.
Vì vậy khi phát hiện một cây rụng lá bất thường, nên đánh dấu cây đó và quay lại kiểm tra sau vài ngày.
Điều cần biết là lá mới có tiếp tục rụng mạnh hay không, không phải cố đếm toàn bộ số lá đã rơi từ nhiều ngày trước.
Nếu biểu hiện lan sang các cây gần nhau, hãy kiểm tra điều kiện chung của khu vực đó: tán có rậm hơn không, nước có đọng nhiều hơn không và cây có cùng lịch chăm sóc hay không.
Rụng trái: kiểm tra cành mang trái trước khi kết luận
Cà phê đang trong thời kỳ nuôi trái có thể xảy ra rụng trái vì nhiều nguyên nhân khác nhau.
Do đó, khi thấy trái rụng tăng sau mưa, bà con nên nhìn cả cành mang trái và tán cây.
Nếu trái rụng đi kèm cành suy, lá giảm nhanh hoặc trên cành xuất hiện các vùng bệnh rõ hơn, mức độ cần theo dõi sẽ cao hơn.
Ngược lại, nếu chỉ một vài trái rụng riêng lẻ nhưng toàn cây vẫn giữ sức tốt thì chưa nên vội quy toàn bộ về một loại bệnh.
Bà con có thể chọn một vài cành cố định trên cây để theo dõi. Chụp lại tình trạng trái, sau đó quay lại cùng vị trí ở lần kiểm tra tiếp theo.
Làm như vậy sẽ biết số trái mới bị hoặc mới rụng có đang tăng hay không.
Đây là cách đánh giá thực tế hơn rất nhiều so với việc nhìn số trái đã nằm dưới đất.
Khô cành và chết cành cần được phát hiện trước khi lan rộng
Khi một cành đã khô hoàn toàn thì phần đó gần như không còn là đối tượng để phục hồi.
Điều bà con cần tìm là cành vừa bắt đầu suy.
Trong quá trình thăm vườn, nên chú ý các cành bên trong tán và những chỗ giao cành thường xuyên ẩm. Nếu màu sắc hoặc trạng thái của cành thay đổi khác hẳn cành khỏe bên cạnh, cần đánh dấu để kiểm tra.
Khi khô cành chỉ xuất hiện trên một cây, hãy xem cả cây.
Khi nhiều cây cùng có biểu hiện tại một khu vực, hãy xem cả vườn.
Không nên cắt một cành bệnh rồi coi như đã xử lý xong nếu điều kiện tán ẩm và áp lực bệnh vẫn còn.
Vệ sinh cành cần đi cùng quản lý tán và chương trình phòng bệnh.
Đừng gom rỉ sắt, thán thư và nấm hồng thành một biểu hiện
Ba tên bệnh xuất hiện cùng trong một chương trình không có nghĩa ngoài vườn chúng luôn biểu hiện giống nhau.
Bà con nên ghi rõ vị trí bất thường nằm ở lá, trái hay cành.
Nếu chủ yếu trên lá và gây rụng lá, đó là một thông tin.
Nếu tổn thương tập trung trên trái và kéo theo rụng trái, đó lại là thông tin khác.
Nếu biểu hiện chủ yếu ở cành, làm cành suy rồi khô, cần đánh giá theo hướng khác nữa.
Khi có những biểu hiện không điển hình hoặc không xác định được bệnh nào đang chiếm ưu thế, tốt nhất nên chụp ảnh cận cảnh và toàn cây để kỹ thuật viên kiểm tra trước khi thay đổi chương trình.
Chẩn đoán sai dễ dẫn tới việc bà con phun nhiều lần nhưng vẫn không xử lý đúng khu vực cần ưu tiên.
Khi nào được xem là áp lực bệnh đang cao?
Không nhất thiết phải đợi tới khi cả vườn rụng lá hoặc khô cành hàng loạt mới gọi là áp lực bệnh cao.
Bà con nên nhìn xu hướng phát sinh mới.
Nếu sau những đợt mưa liên tục, số cây có triệu chứng tăng lên, trên cùng cây xuất hiện thêm nhiều lá – trái – cành mới bị và các vị trí bệnh mở rộng nhanh hơn, đó là thời điểm cần nâng mức ưu tiên.
Đặc biệt nếu tán vẫn duy trì ẩm kéo dài, thời tiết tiếp tục có mưa và vườn đã có sẵn nhiều điểm bệnh thì việc trì hoãn xử lý sẽ khiến công việc phía sau khó hơn.
Trước khi phun, bà con nên ghi lại ngày kiểm tra, tình trạng thời tiết và khu vực đang bị nhiều.
Sau đó mới bước vào chương trình xử lý.
Mốc can thiệp: 2 lần cách nhau 7 ngày khi áp lực bệnh cao
Theo chương trình kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ, khi áp lực rỉ sắt – thán thư – nấm hồng trong vườn tăng cao, sử dụng:
500 g ZIPRAM 80WP + 125 ml DICOZOL 260SC/phuy 200 lít nước.
Thực hiện:
2 lần, cách nhau 7 ngày.
Đây là công thức phối hợp đã được đặt trực tiếp trong chương trình kỹ thuật, không phải hai lựa chọn thay thế.
Trước lần đầu, bà con nên kiểm tra thời tiết và điều kiện tán. Không nên lựa chọn thời điểm ngay trước một trận mưa lớn nếu điều kiện phun không phù hợp.
Khi triển khai, cần đảm bảo độ phủ phù hợp trên phần tán đang cần bảo vệ, chú ý cả những cành nằm phía trong thay vì chỉ đi thuốc ngoài mép cây.
Mục tiêu là làm chương trình đúng thời điểm, đúng vị trí và đủ độ phủ.
Lần 1: tập trung ngăn bệnh tiếp tục phát sinh trên mô khỏe
Sau khi xác định áp lực bệnh đang cao, lần xử lý đầu tiên được triển khai với công thức:
500 g ZIPRAM 80WP + 125 ml DICOZOL 260SC/phuy 200 lít.
Ở lần này, bà con không nên đặt kỳ vọng rằng toàn bộ cành đã khô hoặc lá đã tổn thương sẽ phục hồi ngay.
Mục tiêu quan trọng hơn là bảo vệ phần cây còn khỏe và hạn chế xuất hiện thêm nhiều vị trí bệnh mới.
Những cành đã chết hoàn toàn nên được vệ sinh phù hợp để bà con dễ theo dõi những cành còn lại.
Sau phun, nên giữ nguyên các điểm đánh dấu trước đó và chụp ảnh cùng vị trí.
Bảy ngày tiếp theo chính là khoảng thời gian để đọc lại diễn biến của vườn.
Sau 7 ngày: kiểm tra gì trước khi thực hiện lần hai?
Đừng chỉ ra vườn rồi nhìn màu xanh tổng thể.
Hãy quay lại những cây đã đánh dấu.
Trên lá, xem lượng lá mới rụng có giảm hay tiếp tục tăng.
Trên trái, xem có tiếp tục xuất hiện thêm nhiều trái mới bị và rụng không.
Trên cành, xem những vùng cành còn khỏe có tiếp tục chuyển sang suy hoặc khô hay không.
Nếu mức phát sinh mới giảm, cây còn lại giữ được sức tốt hơn thì đây là tín hiệu cần ghi nhận.
Theo chương trình, lần thứ hai được thực hiện sau lần đầu 7 ngày khi áp lực bệnh cao.
Nếu ngược lại, bệnh tiếp tục tăng nhanh hoặc xuất hiện biểu hiện khác hẳn ban đầu, không nên tự ý nâng liều. Khi đó cần xem lại chẩn đoán và điều kiện vườn.
Lần 2: hoàn tất đợt xử lý rồi chuyển sang theo dõi
Lần thứ hai tiếp tục sử dụng:
500 g ZIPRAM 80WP + 125 ml DICOZOL 260SC/phuy 200 lít.
Sau lần này, bà con không nên mặc định cứ 7 ngày lại lặp công thức vô thời hạn.
Tài liệu xác định chương trình là 2 lần cách nhau 7 ngày khi áp lực bệnh cao.
Sau đợt xử lý, trọng tâm chuyển sang theo dõi và phòng tái phát.
Nếu triệu chứng ngừng lan, số lá – trái – cành mới bị giảm và cây tiếp tục duy trì sức, bà con trở lại chương trình chăm sóc bình thường kết hợp quản lý tán và nước.
Nếu bệnh tiếp tục tăng, nên gọi kỹ thuật viên kiểm tra trước khi tự đặt thêm một lịch phun mới.
Sau đợt bệnh, phải làm lại tán nếu muốn hạn chế tái phát
Thuốc xử lý một đợt bệnh, nhưng nếu tán cây vẫn quá kín thì điều kiện thuận lợi cho bệnh vẫn còn.
Bà con nên kiểm tra lại những khu vực tán chồng chéo nhiều.
Các cành khô, cành chết hoặc phần không còn giá trị cần được vệ sinh phù hợp.
Đồng thời theo dõi mặt đất và khả năng thoát nước sau mưa.
Nếu vườn có vị trí liên tục ẩm hơn các khu vực khác, đây nên là điểm kiểm tra ưu tiên trong những lần thăm vườn tiếp theo.
Mục tiêu của phòng tái phát là giảm thời gian tán bị ẩm kéo dài và phát hiện bệnh ngay khi mới quay trở lại, chứ không phải đợi áp lực bệnh cao như lần trước.
Dinh dưỡng sau bệnh: giữ cây cân đối thay vì thúc thật mạnh
Cây vừa trải qua giai đoạn rụng lá, rụng trái hoặc khô cành thường khiến nhà vườn có xu hướng muốn tăng phân thật nhanh để cây hồi.
Nhưng cây đang nuôi trái trong mùa mưa cần sự cân đối hơn là một lần thúc mạnh.
Bà con nên dựa vào sức cây, lượng lá còn lại, bộ trái và tình trạng đất để bố trí dinh dưỡng phù hợp.
Không nên vì thấy một vài cây xuống sức mà áp dụng lượng dinh dưỡng giống nhau cho cả vườn nếu mức độ bệnh giữa các khu vực khác nhau.
Những cây suy cần được đánh dấu riêng.
Những cây còn khỏe tiếp tục được giữ ổn định.
Cách chăm theo sức cây sẽ giúp vườn tránh thêm một đợt biến động mạnh ngay sau khi vừa trải qua áp lực bệnh.
Những sai lầm thường làm bệnh quay lại nhanh
Sai lầm đầu tiên là chỉ phun thuốc nhưng không làm tán thông thoáng. Khi mưa quay lại, độ ẩm trong tán tiếp tục duy trì lâu.
Sai lầm thứ hai là chờ đến lúc cành đã chết nhiều mới bắt đầu xử lý.
Sai lầm thứ ba là chỉ nhìn lá rụng mà không kiểm tra trái và cành, dẫn tới bỏ sót tình trạng bệnh đang xuất hiện trên nhiều phần của cây.
Một lỗi khác là sau lần đầu không quay lại đúng vị trí cũ để đánh giá mà chỉ nhìn tổng thể cả vườn.
Cuối cùng là thấy bệnh chưa biến mất hoàn toàn sau 7 ngày rồi tự động tăng liều hoặc thêm nhiều sản phẩm khác.
Vết bệnh cũ không phải tiêu chí chính. Điều cần theo dõi là bệnh mới còn tiếp tục hình thành hay không.
Theo dõi sau xử lý và phòng tái phát
Bà con có thể làm một nhật ký rất đơn giản.
Ghi ngày xử lý lần 1.
Sau 7 ngày, chụp lại cùng cây và ghi số lá – trái – cành mới bị.
Thực hiện lần 2 theo chương trình.
Sau đó tiếp tục kiểm tra những cây đã đánh dấu, đặc biệt sau các đợt mưa.
Tài liệu kỹ thuật định hướng đánh giá bằng ba dấu hiệu chính: triệu chứng ngừng lan, mô mới khỏe hơn và tỷ lệ cây hoặc bộ phận mới bị giảm.
Nếu cả ba yếu tố cùng chuyển biến theo hướng tốt hơn, bà con tiếp tục giữ vườn thông thoáng và chăm cây cân đối.
Nếu số cây mới bị vẫn tăng, cần chuyển thông tin cho đội kỹ thuật thay vì chỉ tiếp tục kéo dài số lần phun.
Câu hỏi bà con thường gặp
Mùa mưa cà phê rụng lá nhiều có phải chắc chắn do rỉ sắt?
Không nên kết luận chỉ từ hiện tượng rụng lá. Bà con cần nhìn trực tiếp lá, xem vị trí biểu hiện, mức độ lan trên cây và đồng thời kiểm tra trái – cành. Nếu triệu chứng không rõ hoặc xuất hiện nhiều dạng khác nhau, nên chụp ảnh hiện trường để kỹ thuật viên kiểm tra.
Khi nào nên bắt đầu xử lý rỉ sắt, thán thư và nấm hồng?
Khi vườn bước vào thời kỳ mưa nhiều, tán ẩm kéo dài và số lá – trái – cành mới xuất hiện triệu chứng tăng rõ, bà con nên nâng mức theo dõi. Khi áp lực bệnh cao, chương trình kỹ thuật bố trí hai lần xử lý cách nhau 7 ngày.
Công thức kỹ thuật là gì?
Kỹ sư Hóa Nông Thụy Sĩ đề xuất 500 g ZIPRAM 80WP + 125 ml DICOZOL 260SC/phuy 200 lít, phun 2 lần cách nhau 7 ngày khi áp lực bệnh cao.
ZIPRAM và DICOZOL có sử dụng cùng nhau không?
Có trong chương trình này. Công thức nguồn được bố trí trực tiếp là ZIPRAM 80WP + DICOZOL 260SC trong cùng chương trình xử lý, thay vì hai lựa chọn thay thế.
Sau hai lần xử lý có tiếp tục phun 7 ngày/lần không?
Không nên tự động kéo dài lịch. Nguồn kỹ thuật xác định 2 lần cách nhau 7 ngày khi áp lực bệnh cao. Sau đó bà con chuyển sang theo dõi. Nếu bệnh vẫn tiếp tục tăng, nên kiểm tra lại chẩn đoán và điều kiện vườn trước khi bổ sung lần xử lý khác.
Muốn giữ cà phê qua mùa mưa phải quản lý cả tán, bệnh và sức cây
Điểm quan trọng nhất của quy trình phòng rỉ sắt thán thư nấm hồng cà phê không phải là đợi bệnh xuất hiện nặng rồi mới phun.
Bà con cần bắt đầu từ việc giữ tán thông thoáng và để vườn thoát nước tốt sau mưa.
Trong quá trình nuôi trái, thường xuyên kiểm tra riêng lá – trái – cành. Nếu lá rụng tăng, trái tiếp tục rụng hoặc cành mới bắt đầu khô, hãy ghi nhận và đánh dấu sớm.
Khi áp lực bệnh tăng cao, chương trình của Hóa Nông Thụy Sĩ sử dụng:
500 g ZIPRAM 80WP + 125 ml DICOZOL 260SC/phuy 200 lít.
Thực hiện:
2 lần cách nhau 7 ngày.
Sau đó, bà con quay lại kiểm tra triệu chứng mới, không nhìn mô đã hư để đánh giá. Nếu số lá – trái – cành mới bị giảm và cây giữ được sức, tiếp tục quản lý vườn theo hướng thông thoáng, cân đối dinh dưỡng và kiểm tra định kỳ.
Nếu bệnh tiếp tục lan, nhiều cành mới chết hoặc vườn xuất hiện những biểu hiện không giống ban đầu, bà con nên gửi ảnh hiện trường cho kỹ thuật viên trước khi tự tăng nồng độ hay bổ sung thêm sản phẩm.
Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, bà con cần tuân thủ nguyên tắc 4 đúng, trang bị bảo hộ và thực hiện theo hướng dẫn kỹ thuật, nhãn sản phẩm.
Nếu vườn đang xuất hiện đồng thời rụng lá, rụng trái và khô cành, bà con có thể gửi ảnh toàn cây, cận lá – trái – cành, tình trạng tán và lịch sản phẩm gần nhất để đội ngũ kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ hỗ trợ kiểm tra.
QUÝ ĐẠI LÝ LIÊN HỆ CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN VÀ PHÂN PHỐI ĐỘC QUYỀN TẠI KHU VỰC
CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ
Địa chỉ: 34 đường 6B, P. Bình Tân, TP.HCM
Điện thoại: 0816.529.529
Website: hoanongthuysi.com
Fanpage Facebook: https://www.facebook.com/congtyhoanongthuysi
Zalo OA: https://zalo.me/1795780962781460452