Ruộng lúa vừa phun sâu được vài ngày nhưng bà con lại thấy lá tiếp tục bị cuốn, một số bụi xuất hiện dảnh héo hoặc sâu non mới vẫn còn rải rác. Nhiều trường hợp phải phun lần hai, thậm chí lần ba nhưng sâu vẫn xuất hiện không đồng loạt.
Vấn đề lúc này chưa chắc nằm ở việc thuốc “không đủ mạnh”.
Một nguyên nhân rất thường gặp là thời điểm phun chưa trùng với thời điểm trứng nở. Khi bà con phun quá sớm, một phần trứng trên ruộng vẫn chưa nở. Vài ngày sau, lứa sâu non mới tiếp tục xuất hiện và tạo cảm giác như sâu “tái phát” ngay sau khi vừa xử lý.
Vì vậy, quy trình diệt sâu cuốn lá sâu đục thân theo bướm rộ của Hóa Nông Thụy Sĩ lấy diễn biến của bướm trưởng thành và trứng làm mốc chính. Thay vì thấy vài con bướm bay lên là phun ngay, bà con theo dõi thời điểm bướm rộ, sau đó canh khoảng 5-7 ngày để xử lý khi sâu non tuổi nhỏ bắt đầu xuất hiện.
Theo chương trình kỹ thuật, mốc này sử dụng:
900 ml GATAC 400EC/ha/lần.
Mục tiêu là tập trung xử lý trong một cửa sổ thời gian rõ ràng, hạn chế tình trạng trứng nở nối tiếp khiến sâu xuất hiện rải rác và bà con phải chạy theo phun nhiều lần.
Vì sao sâu cuốn lá và sâu đục thân thường xuất hiện thành nhiều đợt?
Sâu cuốn lá và sâu đục thân đều trải qua các giai đoạn từ trưởng thành, trứng, sâu non, nhộng rồi quay lại thành trưởng thành.
Ngoài ruộng, bà con thường dễ nhìn thấy nhất là bướm và sâu non gây hại.
Nhưng giữa hai giai đoạn đó còn có trứng.
Nếu bà con chỉ nhìn thấy bướm rồi phun ngay, thời điểm phun có thể còn quá sớm so với lứa sâu non chuẩn bị nở. Ngược lại, nếu chờ đến khi lá đã cuốn nhiều hoặc sâu đục sâu vào thân mới xử lý thì lại rơi vào tình huống quá trễ.
Đó là lý do việc xác định đợt bướm rộ quan trọng hơn việc chỉ nhìn thấy một vài con bướm xuất hiện.
Theo chương trình kỹ thuật của Hóa Nông Thụy Sĩ, sau đợt bướm rộ, trứng tiếp tục phát triển và khoảng 5-7 ngày sau là mốc cần đặc biệt chú ý để xử lý.
Nếu bắt đúng mốc, bà con sẽ tập trung được vào nhóm sâu non còn tuổi nhỏ, chưa gây hại sâu bên trong cây.
Nếu bỏ qua mốc này, một phần sâu có thể đã lớn, một phần khác mới nở, khiến quần thể trên ruộng bị “rối lứa” và khó gom vào một lần xử lý.
Giai đoạn 1: chưa có bướm rộ – việc quan trọng nhất là đi ruộng
Khi lúa đang ở giai đoạn mạ, đẻ nhánh hoặc chuẩn bị làm đòng, bà con nên duy trì việc kiểm tra ruộng định kỳ.
Đừng đợi thấy lá cuốn trắng ruộng mới bắt đầu tìm sâu.
Trong những lần thăm đồng, bà con nên quan sát cả phần lá và phần thân.
Với sâu cuốn lá, dấu hiệu dễ nhận thấy là lá bắt đầu bị kéo, cuốn lại và phần mô lá bên trong bị sâu ăn.
Với sâu đục thân, bà con cần chú ý những dảnh sinh trưởng bất thường, dảnh héo hoặc biểu hiện tổn thương có liên quan đến phần thân.
Ngoài ra, khi bước đi giữa ruộng, hãy để ý số lượng bướm bay lên.
Nếu chỉ vài con rải rác thì tiếp tục theo dõi.
Nếu bướm bắt đầu xuất hiện nhiều đồng loạt trên diện rộng trong một khoảng thời gian ngắn, bà con cần ghi lại ngày đó vì đây có thể là mốc bướm rộ để tính lịch xử lý tiếp theo.
Một thao tác rất đơn giản là ghi ngày vào điện thoại: “Bướm tăng mạnh ngày …”.
Chính mốc này sẽ giúp bà con tránh phun theo cảm giác.
Nhìn bướm nhiều chưa phải là lúc chắc chắn phải phun ngay
Đây là điểm dễ nhầm nhất.
Khi đi ruộng thấy rất nhiều bướm, bà con thường có phản xạ muốn phun thuốc lập tức để “diệt bướm trước khi đẻ”.
Nhưng chương trình kỹ thuật trong bài này không lấy việc diệt bướm trưởng thành làm trọng tâm.
Điểm cần canh là lứa trứng và sâu non hình thành sau đợt bướm rộ.
Nếu phun ngay khi vừa thấy bướm nhiều, một phần hiệu lực có thể đi qua trước khi số trứng trên ruộng bước tới thời điểm nở.
Sau đó vài ngày, sâu non tiếp tục xuất hiện.
Bà con nhìn ruộng thấy sâu mới rồi cho rằng lần phun trước không hiệu quả, từ đó lại tăng số lần phun.
Vì vậy, sau khi xác định được bướm rộ, hãy chuyển sang đếm ngày thay vì vội phun theo phản xạ.
Giai đoạn 2: từ ngày 1 đến ngày 4 sau bướm rộ – tập trung theo dõi
Sau khi bướm xuất hiện rộ, vài ngày đầu là giai đoạn bà con nên tiếp tục kiểm tra ruộng nhưng chưa cần nóng ruột.
Hãy quan sát mặt lá, bẹ lá và những vị trí có khả năng xuất hiện trứng.
Đồng thời đi lại đúng những điểm từng thấy mật số bướm cao.
Bà con cũng nên xem bướm đã giảm hay vẫn tiếp tục tăng. Nếu bướm kéo dài nhiều ngày, thời điểm “rộ” của ruộng có thể không hoàn toàn đồng nhất và cần theo dõi kỹ hơn.
Mục tiêu trong giai đoạn này là xác định liệu lứa sâu sắp tới có đồng đều hay không.
Nếu bà con có thói quen ghi nhật ký đồng ruộng thì chỉ cần ghi rất đơn giản:
Ngày bướm bắt đầu tăng.
Ngày thấy bướm nhiều nhất.
Ngày bắt đầu thấy sâu non mới.
Ba thông tin này qua vài vụ sẽ giúp bà con hiểu nhịp sâu trên chính ruộng của mình tốt hơn nhiều so với việc chỉ theo lịch cố định.
Giai đoạn 3: mốc 5-7 ngày sau bướm rộ là thời điểm cần ưu tiên
Đây là mốc quan trọng nhất của toàn bộ quy trình.
Theo chương trình kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ, sau đợt bướm rộ khoảng 5-7 ngày là thời điểm phù hợp để đưa chương trình xử lý vào.
Lúc này, mục tiêu là gặp đúng giai đoạn trứng đang chuyển sang nở và sâu non tuổi nhỏ bắt đầu xuất hiện.
Đội ngũ kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ đề xuất:
900 ml GATAC 400EC/ha/lần.
Áp dụng ở mốc:
5-7 ngày sau bướm rộ.
Đây là mốc được dùng chung trong chương trình nhằm quản lý cả sâu cuốn lá và sâu đục thân trên ruộng lúa.
Điểm quan trọng không chỉ là đúng sản phẩm hay đúng liều, mà phải đúng thời điểm.
Nếu phun sớm hơn quá nhiều, trứng chưa tới giai đoạn cần xử lý.
Nếu phun quá trễ, sâu non đã phát triển lớn hơn, sâu cuốn lá đã nằm trong lá cuốn hoặc sâu đục thân đã đi sâu vào thân, việc tiếp xúc với thuốc sẽ khó khăn hơn.
Vì sao nên tập trung vào sâu non tuổi nhỏ?
Khi sâu vừa nở, khả năng gây hại vẫn còn ở giai đoạn đầu.
Sâu cuốn lá chưa tạo ra quá nhiều lá cuốn kín.
Sâu đục thân cũng chưa đi sâu vào mô thân như những tuổi lớn hơn.
Đây là khoảng thời gian thuận lợi hơn để bà con triển khai biện pháp quản lý.
Ngược lại, nếu chỉ bắt đầu xử lý khi thấy ruộng đã có rất nhiều lá bị cuốn hoặc dảnh bị hại rõ, phần thiệt hại đã xảy ra không thể quay trở lại như cũ.
Một lá đã bị ăn mất nhiều mô không thể “xanh lại” sau phun.
Một dảnh đã bị tổn thương nặng cũng không phải tiêu chí tốt để đánh giá thuốc.
Do đó, sau xử lý bà con cần theo dõi tỷ lệ lá mới bị cuốn và số dảnh mới bị hại, chứ không nhìn những phần cây đã bị phá trước đó.
Sâu cuốn lá: kiểm tra lá trước khi chúng cuốn kín
Với sâu cuốn lá, bà con nên đi tìm sâu ở những lá vừa có dấu hiệu bị kéo hoặc gập lại.
Khi lá mới bắt đầu bị sâu tác động, việc phát hiện sâu non sẽ dễ hơn.
Nếu đợi tới khi lá đã cuốn kín, sâu nằm phía trong sẽ được che chắn nhiều hơn.
Vì vậy, ở khoảng 5-7 ngày sau bướm rộ, khi đi ruộng bà con có thể mở nhẹ một số lá mới cuốn để kiểm tra tuổi sâu.
Nếu phần lớn sâu vẫn còn nhỏ và số lá mới bị tăng, đây là dấu hiệu rất phù hợp với mốc cần can thiệp.
Đừng chỉ kiểm tra một bụi đầu bờ.
Nên lấy nhiều điểm trong ruộng, nhất là những vùng lúa xanh rậm hoặc nơi bướm xuất hiện nhiều trước đó.
Một ruộng lớn có thể không hoàn toàn đồng đều về mật số sâu.
Sâu đục thân: càng chờ sâu đi sâu vào thân càng khó quản lý
Sâu đục thân có đặc điểm khiến việc chọn thời điểm càng trở nên quan trọng.
Sau khi sâu non nở và bắt đầu xâm nhập vào cây, chúng sẽ dần nằm sâu hơn trong mô thân.
Khi đó việc đưa thuốc tới đúng vị trí sâu đang sống sẽ khó hơn so với lúc sâu còn mới nở và chưa xâm nhập sâu.
Vì vậy, không nên chờ biểu hiện dảnh héo hoặc tổn thương nặng xuất hiện trên diện rộng mới bắt đầu xử lý.
Đợt bướm rộ chính là tín hiệu báo trước để bà con chuẩn bị.
Sau đó canh 5-7 ngày là mốc xử lý.
Cách làm này chuyển việc quản lý từ “thấy sâu gây hại mới phun” sang “theo dõi vòng phát sinh để đi trước sâu một bước”.
Vai trò của GATAC 400EC trong chương trình
Trong tài liệu kỹ thuật, GATAC 400EC là sản phẩm chính của quy trình này.
Liều được đề xuất:
900 ml/ha/lần.
Sản phẩm được bố trí tại mốc 5-7 ngày sau bướm rộ nhằm tập trung xử lý sâu cuốn lá và sâu đục thân khi lứa sâu non bắt đầu xuất hiện.
Theo chương trình kỹ thuật, mốc này cũng được lựa chọn để tác động lên phần trứng chưa nở còn lại trên ruộng, từ đó hạn chế sâu tiếp tục xuất hiện kéo dài thành nhiều đợt.
Điểm cần nhấn mạnh là GATAC không được đưa vào một lịch phun cố định kiểu “cứ bao nhiêu ngày phun một lần”.
Lịch được xây dựa vào bướm rộ.
Nếu không có đợt bướm rộ rõ, bà con không nên tự lấy một ngày cố định rồi áp dụng cho mọi vụ.
Đừng biến lịch 5-7 ngày thành một con số máy móc
Mặc dù tài liệu chọn mốc 5-7 ngày sau bướm rộ, bà con vẫn phải nhìn ruộng thực tế.
Nếu thời tiết thay đổi mạnh, mật số bướm không đồng đều hoặc bướm kéo dài nhiều đợt, quá trình trứng nở ngoài đồng có thể không hoàn toàn giống nhau ở mọi vị trí.
Do đó, từ khoảng ngày thứ 5 trở đi, nên tăng tần suất kiểm tra.
Nếu bắt đầu thấy sâu non tuổi nhỏ xuất hiện rõ, đó là tín hiệu rất quan trọng để triển khai.
Nếu chưa thấy gì bất thường, tiếp tục theo dõi trong khung mốc kỹ thuật.
Điều không nên làm là bỏ hoàn toàn bước thăm ruộng và chỉ dựa vào ngày trên lịch.
Lịch là để hỗ trợ quyết định. Ruộng thực tế mới là nơi xác nhận quyết định đó.
Trước khi phun, cần kiểm tra thời tiết và điều kiện ruộng
Đúng thời điểm sâu nhưng gặp sai thời tiết cũng có thể làm lần xử lý không như mong muốn.
Nếu trời đang chuẩn bị mưa lớn, bà con cần chọn lại thời điểm phù hợp hơn.
Khi phun, cần đảm bảo lượng nước và cách đi thuốc phù hợp để dung dịch phủ đều trên tán lúa.
Những ruộng sạ dày cần chú ý hơn đến độ phủ.
Nếu chỉ phun lớp lá trên cùng, các vị trí sâu đang hoạt động phía trong tán có thể nhận lượng dung dịch thấp hơn.
Bà con cũng nên ghi lại ngày phun và mốc bướm rộ trước đó. Đây là thông tin rất hữu ích nếu vài ngày sau ruộng vẫn còn xuất hiện sâu.
Kỹ thuật viên có thể nhìn vào đó để đánh giá sâu còn lại là lứa cũ, lứa mới hay một đợt bướm khác đã tiếp tục xuất hiện.
Sau phun 2-3 ngày: đừng nhìn lá cũ để đánh giá
Sau xử lý, bà con nên quay lại đúng những điểm đã kiểm tra trước đó.
Với sâu cuốn lá, nhìn số lá mới bị cuốn.
Nếu lá cũ vẫn còn cuốn nhưng bên trong sâu đã chết hoặc không còn gây hại, đó không phải dấu hiệu thất bại.
Với sâu đục thân, quan sát số dảnh mới xuất hiện triệu chứng thay vì chỉ nhìn những dảnh đã bị hại từ trước.
Bên cạnh đó, có thể mở một số lá cuốn mới để kiểm tra sâu còn sống hay không.
Điều cần quan sát là quần thể sâu mới có tiếp tục tăng hay đã giảm rõ.
Đánh giá bằng phần gây hại mới sẽ chính xác hơn nhiều so với nhìn tổng số lá cũ đã bị tổn thương.
Nếu vài ngày sau vẫn thấy sâu non mới thì cần làm gì?
Trước tiên, không nên lập tức tăng liều hoặc phun lại ngay.
Hãy xem lại mốc bướm.
Có khả năng ruộng có nhiều đợt bướm rộ khác nhau hoặc bướm kéo dài nhiều ngày, khiến trứng không nở hoàn toàn đồng loạt.
Bà con nên kiểm tra lại mật số sâu, tuổi sâu và phạm vi xuất hiện.
Nếu chỉ còn một lượng nhỏ rải rác và thiệt hại không tăng, tiếp tục theo dõi.
Nếu sâu non mới tiếp tục xuất hiện nhiều, bướm trưởng thành lại tăng hoặc ruộng có biểu hiện “rối lứa”, nên gửi thông tin cho kỹ thuật viên để xác định mốc xử lý tiếp theo.
Không nên tự tạo lịch phun lặp lại cố định khi chưa xác định lứa sâu mới hình thành từ đâu.
Giai đoạn mạ và giai đoạn đòng trổ cần chú ý khác nhau
Sâu cuốn lá và sâu đục thân đều có thể gây hại ở nhiều thời điểm của cây lúa, nhưng hậu quả ở từng giai đoạn sẽ khác nhau.
Ở giai đoạn cây còn nhỏ, lá và dảnh đang tham gia trực tiếp vào quá trình hình thành số nhánh hữu hiệu.
Đến giai đoạn đòng – trổ, phần thân và lá đòng lại liên quan trực tiếp tới quá trình hình thành bông và nuôi hạt.
Do đó, cùng một mật độ sâu nhưng mức độ ưu tiên xử lý có thể khác nhau tùy tuổi lúa.
Đây cũng là lý do bà con nên ghi tuổi lúa khi liên hệ đội kỹ thuật.
Chỉ nói “ruộng có sâu cuốn lá” vẫn chưa đủ.
Cần biết lúa đang bao nhiêu ngày, đang ở giai đoạn nào, bướm rộ ngày nào và hiện sâu đang ở tuổi nào.
Những sai lầm làm bà con phải phun sâu nhiều lần
Sai lầm đầu tiên là thấy bướm rộ thì phun ngay, không chờ tới mốc trứng bắt đầu nở.
Sai lầm thứ hai là đợi tới khi lá đã cuốn nhiều hoặc sâu đã đục sâu vào thân mới xử lý.
Sai lầm thứ ba là chỉ nhìn lịch ngày sau sạ nhưng không theo dõi đợt bướm thực tế trên ruộng.
Sai lầm tiếp theo là sau khi phun vẫn nhìn những lá bị hại cũ để đánh giá hiệu quả, trong khi cần theo dõi phần gây hại mới.
Và cuối cùng là thấy vài con sâu mới rồi lập tức phun lại, không kiểm tra xem đó có phải một đợt trứng khác đang nở hay không.
Muốn giảm số lần phun, điều đầu tiên không phải tăng lượng thuốc mà là gom đúng lứa sâu vào đúng thời điểm xử lý.
Theo dõi sau xử lý để tránh “rối lứa”
Sau mỗi lần xử lý, bà con nên tiếp tục theo dõi bướm trưởng thành.
Nếu vài ngày sau bướm lại tăng mạnh, hãy ghi nhận đây là một mốc mới.
Đừng lấy mốc cũ để tính tiếp.
Cùng lúc, theo dõi số lá mới bị cuốn, số dảnh mới bị hại và tuổi sâu đang bắt gặp trong ruộng.
Nếu sâu giảm, bướm giảm và thiệt hại mới không tăng rõ, chưa cần tự động đưa thêm một lần phun vào.
Nếu một đợt bướm mới xuất hiện, quy trình lại quay trở về bước đầu: ghi nhận bướm rộ → theo dõi trứng → canh mốc 5-7 ngày.
Đây chính là cách quản lý theo vòng phát sinh thay vì phun nối tiếp theo thói quen.
Câu hỏi bà con thường gặp
Thấy nhiều bướm sâu cuốn lá có nên phun ngay không?
Theo chương trình này, không lấy thời điểm vừa thấy bướm nhiều làm mốc phun chính. Bà con ghi nhận ngày bướm rộ rồi theo dõi tiếp, ưu tiên can thiệp khoảng 5-7 ngày sau bướm rộ, khi sâu non tuổi nhỏ bắt đầu xuất hiện.
Vì sao phun xong vài ngày vẫn thấy sâu mới?
Một khả năng là lần phun được thực hiện khi một phần trứng vẫn chưa nở. Sau đó trứng tiếp tục nở làm sâu non xuất hiện rải rác. Ngoài ra cũng cần kiểm tra xem ruộng có nhiều đợt bướm hay không trước khi quyết định phun lại.
Công thức kỹ thuật cho sâu cuốn lá và sâu đục thân là gì?
Kỹ sư Hóa Nông Thụy Sĩ đề xuất 900 ml GATAC 400EC/ha/lần, sử dụng vào mốc khoảng 5-7 ngày sau bướm rộ.
Vì sao không nên chờ sâu lớn mới phun?
Sâu cuốn lá tuổi lớn thường nằm sâu hơn trong lá đã cuốn, còn sâu đục thân sau khi xâm nhập sâu vào thân cũng khó tiếp cận hơn. Vì vậy chương trình ưu tiên thời điểm sâu non còn nhỏ, mới bắt đầu gây hại.
Khi nào cần gọi đội kỹ thuật?
Nếu sau xử lý vẫn xuất hiện sâu non mới nhiều, có nhiều tuổi sâu cùng lúc, bướm tiếp tục rộ hoặc bà con không xác định được đâu là đợt bướm chính, nên gửi hình và lịch theo dõi để kỹ thuật viên xác định lại lứa sâu trước khi phun tiếp.
Muốn giảm số lần phun, phải bắt đúng nhịp bướm – trứng – sâu non
Điểm quan trọng nhất trong quy trình diệt sâu cuốn lá sâu đục thân theo bướm rộ không phải là phun càng sớm càng tốt.
Bà con cần bắt đúng nhịp phát sinh.
Đầu tiên là đi ruộng và ghi nhận khi bướm bắt đầu tăng.
Khi xuất hiện bướm rộ, lấy ngày đó làm mốc.
Từ ngày thứ 1 đến ngày thứ 4, tiếp tục theo dõi.
Đến khoảng 5-7 ngày sau bướm rộ, khi trứng chuyển sang nở và sâu non tuổi nhỏ bắt đầu xuất hiện, kỹ sư Hóa Nông Thụy Sĩ đề xuất sử dụng:
900 ml GATAC 400EC/ha/lần.
Sau xử lý, bà con kiểm tra lá mới bị cuốn, dảnh mới bị hại và số sâu non mới xuất hiện, thay vì nhìn phần cây đã bị phá trước đó.
Nếu có một đợt bướm mới, lại ghi nhận một mốc mới và theo dõi lại từ đầu. Chính cách làm này giúp hạn chế tình trạng sâu nở rải rác khiến bà con phải phun nối tiếp nhiều lần.
Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, bà con cần tuân thủ nguyên tắc 4 đúng, trang bị bảo hộ và thực hiện theo hướng dẫn kỹ thuật, nhãn sản phẩm.
Nếu ruộng đang có cả sâu cuốn lá và sâu đục thân nhưng nhiều tuổi sâu khác nhau, bà con có thể gửi ảnh sâu, ảnh lá/dảnh bị hại, tuổi lúa và ngày quan sát bướm rộ gần nhất để đội ngũ kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ hỗ trợ xác định thời điểm xử lý.
QUÝ ĐẠI LÝ LIÊN HỆ CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN VÀ PHÂN PHỐI ĐỘC QUYỀN TẠI KHU VỰC
CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ
Địa chỉ: 34 đường 6B, P. Bình Tân, TP.HCM
Điện thoại: 0816.529.529
Website: hoanongthuysi.com
Fanpage Facebook: https://www.facebook.com/congtyhoanongthuysi
Zalo OA: https://zalo.me/1795780962781460452