Lúa bước vào giai đoạn trổ là lúc bà con gần như đã đi qua phần lớn chặng đường của vụ. Nhưng đây cũng là giai đoạn chỉ một đợt mưa kéo dài, một lần bón đạm quá tay hoặc một chương trình phòng bệnh triển khai trễ cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp tới bông và hạt.
Ngoài ruộng, bà con có thể gặp nhiều kiểu biểu hiện: bông trổ nhưng hạt vàng sớm, một phần hạt bị lem, tỷ lệ hạt chắc thấp hoặc phần cổ bông xuất hiện bất thường khiến cả bông không phát triển như mong muốn. Những trường hợp này thường được gọi chung là lem lép hạt, lép vàng hoặc đạo ôn cổ bông, nhưng thực tế không nên gom tất cả thành một nguyên nhân duy nhất.
Vì vậy, lịch phun phòng lem lép hạt giai đoạn trổ cần được chuẩn bị từ trước khi bông ló ra. Bà con phải nhìn lại màu lá, mức đạm đã sử dụng, tình hình mưa và sức cây; sau đó mới bố trí dinh dưỡng hỗ trợ vào gạo và chương trình phòng bệnh đúng hai mốc quan trọng: trổ lẹt xẹt và trổ đều.
Làm đúng từng mốc sẽ chủ động hơn rất nhiều so với việc chờ nhìn thấy hạt đã lem, bông đã hư rồi mới tìm cách xử lý.
Vì sao lem lép hạt và bệnh cổ bông thường đáng lo đúng lúc lúa trổ?
Giai đoạn trổ rất nhạy cảm bởi cây đang chuyển từ nuôi thân lá sang hình thành và nuôi hạt. Lúc này, thời tiết và chế độ dinh dưỡng đều có ảnh hưởng lớn tới quá trình đi bông và vào gạo.
Nếu đúng thời điểm lúa trổ lại gặp mưa liên tục, độ ẩm trên bông và trong ruộng tăng cao. Những ruộng sạ dày, lá xanh rậm, tán khó thông thoáng thường giữ ẩm lâu hơn.
Nếu trước đó bà con còn sử dụng nhiều đạm, cây có thể xanh mềm và phát triển thân lá mạnh nhưng chưa chắc đã thuận lợi cho giai đoạn làm hạt.
Ở chiều ngược lại, nếu cây thiếu nhóm dinh dưỡng hỗ trợ giai đoạn trổ – vào gạo, bộ lá dễ xuống sức sớm và khả năng duy trì quá trình nuôi hạt cũng kém hơn.
Đó là lý do tài liệu kỹ thuật đặt ba vấn đề cần xem lại ngay trước trổ: mưa trong giai đoạn trổ, lượng đạm và phần dinh dưỡng phục vụ quá trình vào gạo.
Bà con đừng chờ bông đã lem rồi mới hỏi “phun thuốc gì”. Ngay khi lúa bắt đầu chuyển sang làm đòng – chuẩn bị trổ, chương trình đã cần được điều chỉnh.
Trước khi trổ: nhìn màu lá để biết ruộng còn dư đạm hay không
Một trong những sai lầm thường gặp là tới gần trổ vẫn cố giữ ruộng thật xanh bằng cách tiếp tục đẩy đạm.
Lá xanh là cần thiết để duy trì quang hợp, nhưng xanh quá, mềm quá và tán quá rậm lại không phải trạng thái bà con nên cố tạo ra khi thời tiết đang ẩm.
Vì vậy, trước giai đoạn trổ, nên đi một vòng ruộng vào buổi sáng và nhìn màu lá đồng đều trên nhiều khu vực chứ không chỉ chọn vài bụi ở đầu bờ.
Nếu lá đã xanh đậm, thân lúa mềm và ruộng kín tán, bà con nên thận trọng với việc bổ sung thêm phân bón lá giàu đạm.
Theo hướng kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ, từ giai đoạn chuẩn bị trổ không nên tiếp tục ưu tiên các sản phẩm qua lá có hàm lượng đạm cao. Thay vào đó, chương trình chuyển sang nhóm Zn, Lân và Kali, nhằm duy trì bộ lá, hỗ trợ quá trình tổng hợp dinh dưỡng và chuẩn bị cho thời kỳ vào gạo.
Nói đơn giản, trước trổ bà con cần chuyển suy nghĩ từ “làm sao cho lúa xanh nhanh” sang “làm sao để lá giữ được sức và bông có nền tốt để vào gạo”.
Lép vàng, lem lép và bệnh cổ bông không phải là một biểu hiện duy nhất
Khi đi thăm ruộng sau trổ, bà con nên tách từng dạng biểu hiện.
Lép vàng thường được bà con dùng để mô tả những hạt không phát triển đầy đủ, vàng sớm hoặc không vào gạo như hạt bình thường.
Lem lép lại là cách gọi rộng cho tình trạng vỏ hạt xuất hiện màu bất thường, hạt kém đầy hoặc chất lượng hạt giảm.
Còn bệnh ở cổ bông cần nhìn chính phần tiếp giáp giữa bông và thân. Nếu cổ bông bị tổn thương, sự ảnh hưởng có thể thể hiện trên cả bông chứ không chỉ một vài hạt riêng lẻ.
Ba biểu hiện có thể cùng xuất hiện trong một ruộng, đặc biệt khi thời tiết xấu, nhưng không nên vì vậy mà mặc định chúng có cùng một tác nhân.
Nếu bà con thấy một bông có biểu hiện lạ, nên chụp cả toàn bông, cổ bông và cận hạt, sau đó kiểm tra thêm các bụi xung quanh. Nếu nhiều bông trong cùng khu vực xuất hiện tương tự sau mưa thì cần nâng mức theo dõi.
Điều quan trọng là phát hiện ở giai đoạn bông mới bắt đầu có dấu hiệu, thay vì đợi tới khi ruộng đã chuyển màu rõ mới xử lý.
Trước trổ nên chọn dinh dưỡng theo hướng Zn – Lân – Kali
Từ thời điểm cây chuẩn bị trổ, tài liệu kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ định hướng giảm việc sử dụng phân bón lá giàu đạm và chuyển sang nhóm sản phẩm có Zn, Lân và Kali.
Mục tiêu là giúp bộ lá duy trì màu xanh bền hơn, giữ khả năng quang hợp trong giai đoạn nuôi hạt và hỗ trợ quá trình vào gạo.
Trong chương trình có ba hướng lựa chọn dinh dưỡng.
Bà con có thể sử dụng 500 ml ZNBO-TSA + 1 lít Vô Gạo Trổ Thoát/ha/lần.
Hoặc sử dụng 2 bộ Thánh Chớp/ha/lần.
Hoặc chọn 1 kg Laca Sotto/ha/lần.
Đây là các lựa chọn dinh dưỡng, không phải yêu cầu cho ZNBO-TSA + Vô Gạo Trổ Thoát + Thánh Chớp + Laca Sotto vào cùng một bình.
Cách làm rõ từng nhánh như vậy giúp bà con dễ quản lý hơn: đang dùng chương trình nào thì theo dõi chương trình đó, tránh tới giai đoạn trổ lại đưa quá nhiều sản phẩm lên lá cùng một lúc.
Vai trò của bộ lá từ lúc trổ tới khi vào gạo
Sau khi bông trổ xong, nhiều bà con chỉ nhìn bông mà quên rằng bộ lá vẫn là phần rất quan trọng trong quá trình nuôi hạt.
Lá còn xanh khỏe sẽ tiếp tục quang hợp và tạo nguồn dinh dưỡng cho hạt. Nếu bộ lá xuống sức quá sớm, quá trình vào gạo sẽ khó duy trì ổn định.
Đây là lý do chương trình dinh dưỡng trước và trong trổ hướng tới xanh lá bền, chứ không phải làm lá xanh non thật nhanh bằng nhiều đạm.
Sự khác nhau này rất quan trọng.
Lá xanh bền là lá giữ được sức trong giai đoạn nuôi hạt. Còn việc thúc đạm quá mạnh có thể tạo màu xanh đẹp ngay trước mắt nhưng không đồng nghĩa toàn bộ ruộng đang ở trạng thái cân đối.
Bà con nên quan sát cả màu lá đòng, độ đứng của cây và sự đồng đều của ruộng. Nếu cây vẫn khỏe nhưng không quá xanh rậm, bông trổ đều và lá đòng duy trì tốt thì đó là nền thuận lợi cho giai đoạn tiếp theo.
Mốc thứ nhất: khi lúa bắt đầu trổ lẹt xẹt
Trổ lẹt xẹt là thời điểm những bông đầu tiên bắt đầu xuất hiện trên ruộng, trong khi phần lớn diện tích chưa trổ hoàn toàn.
Đây là mốc rất quan trọng trong lịch phòng.
Không nên chờ đến khi nhìn từ ngoài bờ thấy cả ruộng đã trắng bông mới thực hiện lần đầu, bởi khi đó một phần bông đã đi qua giai đoạn cần được bảo vệ sớm.
Ở mốc trổ lẹt xẹt, đội ngũ kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ đề xuất:
480 ml FENXO 30SC + 1,5 lít KASUGEN 20SL + 500 ml AMISTIC 250SC/ha/lần.
Công thức được bố trí để quản lý đồng thời các hướng bệnh đáng lo trong giai đoạn trổ, bao gồm lem lép và vấn đề ở cổ bông.
Trước khi phun, bà con nên nhìn dự báo thời tiết. Nếu sắp có một trận mưa lớn, cần chọn khoảng thời gian thích hợp hơn để dung dịch có điều kiện phủ lên cây.
Đồng thời hạn chế đưa thêm phân bón lá giàu đạm vào cùng giai đoạn này.
Vì sao phải xử lý từ lúc trổ lẹt xẹt?
Thời điểm phòng bệnh luôn chủ động hơn thời điểm bệnh đã biểu hiện nặng.
Một bông bị tổn thương sau khi đã trổ và bắt đầu vào hạt không thể quay trở lại trạng thái ban đầu chỉ nhờ lần phun sau đó.
Vì vậy, mốc trổ lẹt xẹt được bố trí để chương trình đi vào trước khi toàn bộ bông cùng phơi ra ngoài môi trường.
Điều này đặc biệt quan trọng khi thời tiết đang có mưa hoặc độ ẩm cao.
Bà con nên thăm ruộng thường xuyên khi lúa bắt đầu tới ngày trổ. Một ruộng có thể trổ không hoàn toàn đồng loạt, nên không thể chỉ dựa vào ngày sau sạ rồi cho rằng mọi thửa đều cùng một mốc.
Hãy nhìn bông thực tế.
Khi đã bắt đầu xuất hiện rải rác những bông đầu tiên trên diện tích, đó chính là lúc cần chuẩn bị lần phòng đầu tiên.
Mốc thứ hai: khi ruộng đã trổ đều
Sau mốc trổ lẹt xẹt, bà con tiếp tục theo dõi tới khi phần lớn ruộng đã trổ đều.
Đây là mốc xử lý thứ hai trong chương trình.
Công thức tiếp tục là:
480 ml FENXO 30SC + 1,5 lít KASUGEN 20SL + 500 ml AMISTIC 250SC/ha/lần.
Hai mốc này tạo thành một lịch tương đối dễ nhớ: lần 1 khi bắt đầu trổ rải rác, lần 2 khi ruộng trổ đều.
Không cần tự đặt thêm nhiều lần giữa hai mốc chỉ vì lo bệnh, nếu chưa có chỉ định kỹ thuật khác.
Quan trọng hơn là sau lần đầu phải tiếp tục đi ruộng, nhìn bông và thời tiết. Nếu xuất hiện biểu hiện bất thường trước khi tới mốc trổ đều, nên gửi hình cho kỹ thuật viên kiểm tra thay vì tự động tăng nồng độ.
FENXO 30SC được đặt vào phần nào của chương trình?
FENXO 30SC nằm trong bộ thuốc phòng bệnh ở hai mốc trổ.
Trong chương trình Hóa Nông Thụy Sĩ, sản phẩm được bố trí theo hướng quản lý bệnh nấm trên lúa, đặc biệt phần nguy cơ liên quan tới đạo ôn và cổ bông.
Liều sử dụng trong công thức này là 480 ml/ha/lần.
Bà con nên hiểu vai trò của FENXO khác với phần dinh dưỡng Zn – Lân – Kali đã nói ở phía trên. Một bên thuộc chương trình quản lý bệnh; bên còn lại thuộc chương trình duy trì sức cây và hỗ trợ vào gạo.
Không nên vì cùng phun qua lá mà coi tất cả sản phẩm có cùng mục tiêu.
Tách đúng mục tiêu giúp bà con dễ theo dõi và tránh tình trạng sản phẩm dinh dưỡng bị sử dụng như thuốc bệnh hoặc ngược lại.
KASUGEN 20SL bổ sung hướng quản lý bệnh khuẩn
KASUGEN 20SL được bố trí trong công thức với lượng 1,5 lít/ha/lần.
Trong chương trình này, KASUGEN đảm nhận hướng quản lý các vấn đề liên quan tới nhóm bệnh khuẩn có thể ảnh hưởng tới bông và hạt trong giai đoạn trổ – chín.
Việc có KASUGEN trong bộ ba giúp chương trình không chỉ nhìn lem lép theo một hướng duy nhất.
Đây cũng là lý do bà con không nên tự bỏ một thành phần trong công thức chỉ vì nhìn ruộng hiện tại chưa thấy rõ triệu chứng tương ứng.
Công thức đã được xây theo tình huống giai đoạn trổ có nhiều nhóm bệnh tạo áp lực cùng lúc, đặc biệt trong mùa mưa.
AMISTIC 250SC bổ sung phần bảo vệ nấm bệnh trên bông và hạt
AMISTIC 250SC được sử dụng ở mức 500 ml/ha/lần trong cùng công thức.
Sản phẩm được đặt trong chương trình theo hướng bổ sung phạm vi quản lý nấm bệnh trong thời điểm bông đang trổ và bắt đầu hình thành hạt.
Vì vậy, bộ ba FENXO + KASUGEN + AMISTIC không phải là việc cộng nhiều thuốc một cách ngẫu nhiên. Đây là công thức kỹ thuật được bố trí cho một giai đoạn rất cụ thể của cây lúa: trổ lẹt xẹt và trổ đều.
Bà con nên giữ đúng các mốc này và theo dõi phản ứng của ruộng, thay vì đưa công thức ra sử dụng xuyên suốt toàn bộ vụ.
Sau mưa đúng lúc trổ, bà con nên kiểm tra gì?
Nếu gặp một trận mưa trong lúc ruộng đang trổ, ngay khi điều kiện cho phép bà con nên đi kiểm tra bông.
Nhìn trước tiên ở những khu vực ruộng sạ dày, bón đạm mạnh hoặc nơi có tiền sử bệnh.
Kiểm tra xem bông có trổ thoát bình thường không, cổ bông có biểu hiện bất thường không và hạt mới hình thành có màu sắc đồng đều hay không.
Đồng thời quan sát phần lá đòng.
Nếu lá vẫn xanh khỏe nhưng bông bắt đầu xuất hiện vấn đề, cần tập trung đánh giá phần bệnh ở bông. Nếu cả bộ lá đang quá xanh mềm và ruộng bị bí sau mưa, bà con cũng phải xem lại dinh dưỡng.
Đừng chỉ tăng thuốc mà giữ nguyên toàn bộ nguyên nhân nền khiến ruộng khó khô.
Sau trổ đều: chuyển dần trọng tâm sang “vào gạo”
Khi lúa đã trổ xong tương đối đồng đều, vai trò của chương trình dinh dưỡng càng rõ hơn.
Lúc này mục tiêu không còn là kéo thêm lá non, mà là giữ lá hiện tại đủ sức làm việc trong giai đoạn nuôi hạt.
Do đó, tài liệu định hướng tiếp tục ưu tiên nhóm giàu Zn, Lân, Kali như ZNBO-TSA kết hợp Vô Gạo Trổ Thoát, hoặc lựa chọn Bộ Thánh Chớp hay Laca Sotto tùy chương trình.
Mục tiêu là hỗ trợ lá giữ sức, duy trì tổng hợp vật chất và quá trình vào gạo.
Bà con không nên quay lại thúc mạnh đạm chỉ vì thấy màu ruộng bắt đầu nhạt dần một cách sinh lý khi cây chuyển sang nuôi hạt.
Cần phân biệt lá đang già hóa theo giai đoạn với cây thiếu dinh dưỡng thực sự.
Nếu không chắc, nên đưa hình hiện trường và lịch bón phân cho kỹ thuật viên xem trước khi bổ sung.
Theo dõi sau hai lần phun bằng bông mới, không phải vết cũ
Những hạt đã lem hoặc bông đã bị tổn thương sẽ không tự phục hồi hoàn toàn.
Do đó, sau hai mốc xử lý, bà con nên đánh giá bằng phần bông và hạt còn khỏe.
Chọn một vài điểm cố định trên ruộng. Chụp toàn bông và cổ bông ở cùng vị trí.
Ở lần kiểm tra sau, xem có xuất hiện thêm nhiều bông bệnh hay không, tình trạng lem hạt có tăng nhanh trên phần bông mới hay không và bộ lá còn duy trì được sức hay không.
Nếu số bông mới bị giảm và quá trình vào gạo diễn ra ổn định hơn, đó là tín hiệu tích cực.
Nếu bệnh tiếp tục lan mạnh, cổ bông hư nhiều hoặc hạt bất thường trên diện rộng, bà con nên gọi đội kỹ thuật để đánh giá lại.
Những sai lầm thường làm lem lép tăng trong giai đoạn trổ
Sai lầm đầu tiên là đợi lúa trổ hết mới bắt đầu phun. Khi đó bà con đã bỏ qua mốc trổ lẹt xẹt rất quan trọng.
Sai lầm thứ hai là ngay trước trổ vẫn phun nhiều phân bón lá giàu đạm để giữ ruộng xanh đậm.
Sai lầm thứ ba là nhìn tất cả biểu hiện lép – lem – cổ bông và mặc định chúng chỉ có một nguyên nhân.
Một lỗi khác là cho rằng các lựa chọn dinh dưỡng phải pha tất cả cùng nhau. Thực tế chương trình đã chia rõ: ZNBO-TSA + Vô Gạo Trổ Thoát hoặc Bộ Thánh Chớp hoặc Laca Sotto.
Và cuối cùng là sau khi xử lý chỉ nhìn những hạt cũ đã lem rồi kết luận thuốc không hiệu quả. Phải nhìn số bông và hạt mới bị.
Câu hỏi bà con thường gặp
Khi nào bắt đầu lần phun phòng lem lép đầu tiên?
Mốc đầu tiên là khi lúa trổ lẹt xẹt, tức trên ruộng bắt đầu xuất hiện rải rác những bông đầu tiên. Không nên đợi toàn bộ ruộng đã trổ hết mới triển khai lần đầu.
Lần thứ hai phun vào lúc nào?
Lần thứ hai được bố trí khi lúa trổ đều, tức phần lớn diện tích đã trổ. Đây là hai mốc chính được quy trình kỹ thuật sử dụng cho bộ FENXO + KASUGEN + AMISTIC.
Công thức phòng bệnh ở giai đoạn trổ là gì?
Kỹ sư Hóa Nông Thụy Sĩ đề xuất 480 ml FENXO 30SC + 1,5 lít KASUGEN 20SL + 500 ml AMISTIC 250SC/ha/lần, sử dụng ở mốc trổ lẹt xẹt và trổ đều.
Dinh dưỡng giai đoạn này nên chọn hướng nào?
Hạn chế phân bón lá giàu đạm. Có thể chọn 500 ml ZNBO-TSA + 1 lít Vô Gạo Trổ Thoát/ha, hoặc 2 bộ Thánh Chớp/ha, hoặc 1 kg Laca Sotto/ha/lần theo chương trình đang áp dụng.
Có pha tất cả các bộ dinh dưỡng với nhau không?
Không. Đây là những phương án lựa chọn, không phải một công thức yêu cầu sử dụng đồng thời tất cả. Bà con nên chọn một hướng phù hợp và theo dõi, tránh đưa quá nhiều đầu vào lên bộ lá trong đúng giai đoạn trổ nhạy cảm.
Trổ lẹt xẹt và trổ đều là hai mốc bà con không nên bỏ qua
Một lịch phun phòng lem lép hạt giai đoạn trổ hiệu quả không bắt đầu bằng việc nhìn thấy hạt đã lem.
Trước trổ, bà con cần nhìn lại màu lá và hạn chế tiếp tục thúc phân bón lá giàu đạm. Thay vào đó, chuyển sang nhóm Zn – Lân – Kali để giữ bộ lá bền và tạo nền thuận lợi cho quá trình vào gạo.
Phần dinh dưỡng có thể chọn 500 ml ZNBO-TSA + 1 lít Vô Gạo Trổ Thoát, hoặc 2 bộ Thánh Chớp, hoặc 1 kg Laca Sotto/ha/lần.
Đến thời điểm lúa bắt đầu trổ lẹt xẹt, triển khai 480 ml FENXO 30SC + 1,5 lít KASUGEN 20SL + 500 ml AMISTIC 250SC/ha/lần. Khi ruộng trổ đều, thực hiện lại chương trình ở mốc thứ hai.
Sau đó bà con tiếp tục theo dõi cổ bông, hạt và bộ lá; duy trì dinh dưỡng theo hướng vào gạo thay vì quay lại thúc đạm mạnh.
Nếu ruộng gặp mưa liên tục trong lúc trổ, bông xuất hiện nhiều dạng bệnh khác nhau hoặc tỷ lệ lem – lép tiếp tục tăng sau xử lý, bà con nên chụp toàn ruộng, toàn bông, cổ bông và cận hạt, kèm ngày trổ và lịch phân – thuốc đã dùng để đội ngũ kỹ thuật Hóa Nông Thụy Sĩ kiểm tra.
Khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, bà con cần tuân thủ nguyên tắc 4 đúng, trang bị bảo hộ và thực hiện theo hướng dẫn kỹ thuật, nhãn sản phẩm.
QUÝ ĐẠI LÝ LIÊN HỆ CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ ĐỂ ĐƯỢC TƯ VẤN VÀ PHÂN PHỐI ĐỘC QUYỀN TẠI KHU VỰC
CÔNG TY CỔ PHẦN HÓA NÔNG THỤY SĨ
Địa chỉ: 34 đường 6B, P. Bình Tân, TP.HCM
Điện thoại: 0816.529.529
Website: hoanongthuysi.com
Fanpage Facebook: https://www.facebook.com/congtyhoanongthuysi
Zalo OA: https://zalo.me/1795780962781460452